ICT en digitalisering

Een goed gedigitaliseerde overheid is van belang voor burgers, bedrijven en  instellingen. Vrijwel alle overheidsprocessen worden in hoge mate ondersteund door ICT. De Algemene Rekenkamer doet sinds 1991 onderzoek naar digitalisering en de inzet van ICT bij de overheid, zoals op het gebied van cybersecurity en informatiebeveiliging, digitalisering van de Rijksoverheid, ICT lifecyclemanagement en IT-beheer.

Recente publicaties

Grip op digitalisering: rode draden uit tien jaar Rekenkameronderzoek

De Algemene Rekenkamer doet sinds 1991 onderzoek naar digitalisering en de inzet van ICT bij de overheid. Wij hebben onze onderzoeken van de laatste 10 jaar naast elkaar gelegd en opnieuw geanalyseerd. Hieruit blijkt herhaaldelijk dat de gestelde ambities op het gebied van digitalisering niet goed in balans zijn met de mensen, middelen en organisatie. Verouderde ICT-systemen bij de overheid verhinderen bijvoorbeeld dat er nieuwe wetgeving kan worden ingevoerd. 

Grip op gegevens: het stelsel van basisregistraties voor burgers en bedrijven (2019)

Gegevens uit basisregistraties gaan over onze identiteit, ons inkomen, ons bedrijf, ons huis en onze auto - om enkele voorbeelden te noemen. Op basis van deze gegevens kent de overheid subsidies en toeslagen toe, spoort zij fraude en misbruik op en heft zij belastingen. Ook zijn de gegevens belangrijk in het economisch verkeer: mede op basis van deze gegevens worden huizen en auto’s gekocht en verkocht, en wordt de betrouwbaarheid van een handelspartner vastgesteld. Dit (her)gebruik van gegevens, ook wel datagedreven of data-geïnformeerd handelen genoemd, neemt alleen maar toe. Niet alleen bij de overheid, maar ook in het bedrijfsleven. En dat roept de vraag op in hoeverre de mensen op wie die gegevens betrekking hebben, grip hebben op het verzamelen, gebruiken en hergebruiken van ‘hun’ gegevens.

Dit burgerperspectief was in ons onderzoek naar basisregistraties in 2014 één van de onderzoeksthema’s. In dit vervolgonderzoek hebben we het perspectief van burgers en bedrijven centraal gezet. We hebben onderzocht of onze aanbevelingen van destijds zijn opgevolgd. Daarnaast hebben we de 10 basisregistraties en het stelsel als geheel doorgelicht op resterende knelpunten in bijvoorbeeld gebruiksvriendelijkheid en samenhang.

Btw op grensoverschrijdende digitale diensten (2018)

De groei van  e-commerce  betekent tegelijkertijd een risico voor de heffing van btw. Wij hebben onderzocht  in hoeverre de Belastingdienst sinds 2015 heeft gehandhaafd op de naleving van de btw-verplichtingen bij grensoverschrijdende levering van digitale diensten (zoals films, games, gegevensopslag). Sinds dat jaar kunnen ondernemingen voor de omzetbelasting hierover  terecht bij  één loket, het ‘Mini-One-Stop-Shopsysteem’.  In 2021 wordt dit systeem uitgebreid met goederen. Hierdoor zal het financieel belang dat met btw-heffing is gemoeid en dus ook het belang van handhaving flink groeien.

Verantwoordingsonderzoek 2017 Koninkrijksrelaties en BES-fonds (2018)

In het verantwoordingsonderzoek over 2017 stelt de Algemene Rekenkamer vast dat zwakke plekken, die sinds 2014 in de informatiebeveiliging van de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) zijn geconstateerd, eind 2017 nog niet waren opgelost. Onder druk van de Algemene Rekenkamer heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in april 2018 een plan opgesteld om op korte termijn de ICT-beveiliging van de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) te verbeteren. Eind april 2018 heeft de minister al een aantal dringend noodzakelijke maatregelen genomen. De verbeterslag is nodig om per direct de meest urgente risico’s weg te nemen en op termijn de informatiebeveiliging op orde te brengen. 

Verantwoordingsonderzoek 2017 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2018)

Steeds meer mensen maken gebruik van de Berichtenbox op MijnOverheid. Via die overheidswebsite ontvangen burgers digitale post over onder meer belastingen, toeslagen en uitkeringen. Maar nog lang niet alle berichten worden gelezen. Tussen 2012 en 2017 zijn 72% van de berichten (exclusief die van de Belastingdienst) geopend. Uit het verantwoordingsonderzoek over 2017 van de Algemene Rekenkamer blijkt dat het aantal burgers dat een account heeft, is gestegen van 1,4 miljoen (2014) naar zo’n 7 miljoen (2017).