Resultaten verantwoordingsonderzoek 2025 ministerie van Financiën en Nationale Schuld

Onze conclusies

Bij het ministerie van Financiën (IXB) waren in 2025 de uitgaven € 25,5 miljard, de ontvangsten € 243,6 miljard en de verplichtingen € 94,5 miljard. Voor Nationale Schuld (IXA) waren in 2025 de uitgaven € 31,7 miljard, de ontvangsten € 61,4 miljard en de verplichtingen € 31,7 miljard.

De minister van Financiën staat samen met de 2 staatsecretarissen voor grote uitdagingen. Herstel van fouten uit het verleden, zoals de hersteloperatie toeslagen en het rechtsherstel box 3, vraagt veel menskracht. Tegelijkertijd gaan dagelijks de heffing van belastingen, het uitkeren van toeslagen en het controleren van goederen door en moet het ministerie bezuinigen op personeel. Innovatie door de inzet van IT zou dan in de toekomst helpen, maar is beperkt mogelijk omdat veel verouderde systemen eerst op orde moeten worden gebracht. Ook vereenvoudiging van fiscale wetgeving blijft uit. Dit alles zet de uitvoering onder druk.

Ontwikkeling onvolkomenheden

De minister heeft in 2025 de onvolkomenheden in het inkoopbeheer bij de Douane en Toeslagen opgelost. Tegelijkertijd zien we ook 3 nieuwe onvolkomenheden en zijn 5 onvolkomenheden nog niet opgelost. Positief is dat de Belastingdienst door het aanpassen van de Leidraad Invordering 2008 bij het treffen van een betalingsregeling beter rekening houdt met andere aflossingen van burgers. De uitvoering van deze aanpassing moet nog wel beter.

IT blijft uitdaging

Een uitdaging bij de Belastingdienst blijft de hoognodige modernisering van de IT-systemen voor de 3 grote belastingstromen. Deze systemen zijn nodig om € 233,6 miljard aan belastingen en premies te heffen. Het risico ontstaat dat de Belastingdienst deze ontvangsten niet kan heffen wanneer deze systemen op den duur het heffingsproces niet meer kunnen ondersteunen. Ook zijn er opnieuw problemen in het beheer van softwarewijzigingen.

De Douane is voor een groot deel afhankelijk van de Belastingdienst voor het onderhoud en de vernieuwing van IT-systemen. Dit hoeft op zichzelf geen probleem te zijn, maar het is in de praktijk wel een probleem omdat de Douane onvoldoende zicht heeft op de risico’s en getroffen maatregelen van de gebruikte IT-systemen.

Doorvoer strategische goederen

Het doel van het exportcontrolebeleid is om ongewenst eindgebruik van strategische goederen te voorkomen. De minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) is verantwoordelijk voor dit beleid. Namens de minister van BHOS beoordelen de Douane en het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) vergunningsaanvragen van bedrijven die strategische goederen willen exporteren of via Nederland willen doorvoeren. Nederland heeft, in lijn met de internationale verplichtingen, een controleregime op de doorvoer van strategische goederen ingericht en voldoet hieraan. Maar het is niet goed vast te stellen in welke mate de controles van de Douane bijdragen aan het voorkomen van ongewenst gebruik van doorgevoerde goederen in andere landen. Ook vragen we aandacht voor het verbeteren van het algoritme dat de Douane gebruikt voor deze controles. We beoordelen het gevoerde beleid voor exportcontrole daarom als matig.

Gemiste belastingontvangsten onvoldoende in beeld

De minister van Financiën heeft een sleutelrol bij de ontvangsten van het Rijk. Bij belastingontvangsten bestaat altijd een onzekerheid over de volledigheid, omdat burgers en bedrijven zelf gegevens aanleveren. Wij zien dat het risico op gemiste belastingontvangsten daarnaast toeneemt door tekortkomingen in het beleid om misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan, uitvoeringsdruk, capaciteitstekorten, ingewikkelde regelgeving en politieke keuzes rond fiscale regelingen. Meer samenhangend inzicht is nodig om te kunnen bepalen waar aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn.

Realistische plannen en duidelijke doelen nodig

We vinden het belangrijk dat de minister duidelijke doelen stelt en realistische plannen maakt. Dan is het voor burgers en het parlement duidelijk wat zij van de minister kunnen verwachten. Bovendien kunnen zij dan zien of de minister zijn taken effectief uitvoert. Dit is belangrijk bij grote hersteloperaties, maar ook bij de hardnekkige problemen in het IT-beheer en bij het beleid om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen.

Samenvattend oordeel over de financiële informatie in het Jaarverslag 2025 van Nationale Schuld

Alle oordelen zijn positief
Alle totaalbedragen in de financiële verantwoording kloppen en het geld is volgens de regels ontvangen en besteed. Ook voor de artikelen zijn onze oordelen positief.

Samenvattend oordeel over de financiële informatie in het Jaarverslag 2025 van het ministerie van Financiën

Oordelen zijn positief, met uitzondering van aanvullende onzekerheid over de volledigheid van de belastingontvangsten en 2 artikelen
Alle totaalbedragen in de financiële verantwoording kloppen en het geld is volgens de regels ontvangen en besteed, met uitzondering van aanvullende onzekerheid over de volledigheid van de belastingontvangsten (artikel 1).
Voor de artikelen 8 en 13 zijn onze oordelen negatief.

Kanttekening bij financieel oordeel
Bij belastingontvangsten bestaat altijd onzekerheid over de volledigheid van de ontvangsten en bij de toeslagenuitgaven over de juistheid door de afhankelijkheid van gegevens die belastingplichtigen en toeslaggerechtigden zelf verstrekken.
Op onderdelen zijn de onzekerheden bij de belastingontvangsten in 2025 groter dan wat op basis van onze rechtmatigheidsnormen acceptabel is. Wij lichten dit toe in de paragraaf over de kanttekening bij ons financieel oordeel.

Onvolkomenheden bij het ministerie van Financiën

Bestaande onvolkomenheden	2022	2023	2024	2025	Ontwikkelingen in 2025
M&O-beleid Belastingdienst: MKB en UHB	✖	✖	✖	✖	►
Beheer grote geldstromen Douane	✖	✖	✖	✖	►
IT-legacy grote belastingmiddelen		✖	✖	✖	►
Inkoopbeheerbeleidsdepartement		✖	✖	✖	►
Betalingsregelingen Belastingdienst			✖	✖	►
Nieuwe onvolkomenheden
M&O-beleid EU btw e-commerce				✖
Softwarewijzigingsbeheer Belastingdienst				✖
Weerbaarheid IT Douane				✖
Opgeloste onvolkomenheden
Inkoopbeheer Toeslagen	✖	✖	✖	✔
Inkoopbeheer Douane	✖	✖	✖	✔

Legenda

✖ ► ✔

Onvolkomenheid De minister heeft vooruitgang geboekt Opgelost: de maatregelen die zijn uitgevoerd om de onvolkomenheid op te lossen, werken

Voor een beschrijving van de tabel zie hoofdstuk 4 van de pdf van het volledige rapport.