Nederland is als lid van de Europese Unie gehouden aan de naleving van het EU-recht. Bij het vermoeden van een schending van EU-recht kan de Europese Commissie een zogenoemde inbreukprocedure in gang zetten. Op dit moment lopen er in de EU als geheel 1611 van dergelijke procedures. In Nederland gaat het om 54 lopende procedures. Daarmee staat Nederland ongeveer in de middenmoot in vergelijking met de andere EU-lidstaten.
We behandelen achtereenvolgens de volgende vragen:
De Europese Rekenkamer publiceerde in 2018 op verzoek van het Europees Parlement een rapport over o.a. de processen die de Europese Commissie kan inzetten om mogelijke inbreuken op de EU-wetgeving door EU-lidstaten te voorkomen, op te sporen en indien nodig te corrigeren. Deze publicatie bevat een inventarisatie van wat de Commissie kan doen. Het rapport bevat geen empirische toets waaruit blijkt hoe vaak dergelijke situaties zich in de praktijk hebben voorgedaan. In december 2024 heeft de Europese Rekenkamer een rapport gepubliceerd over de wijze waarop de Commissie heeft gezorgd voor tijdige opsporing, follow-up en adequate monitoring van en verslaglegging over inbreukzaken. De Europese Rekenkamer concludeerde dat de Commissie haar beheer wat betreft het opsporen en corrigeren van inbreuken op de EU-wetgeving heeft verbeterd, maar dat het nog steeds te lang duurt voordat inbreukzaken worden afgesloten.
Er zijn ons geen onderzoeken van andere nationale rekenkamers in de EU naar dit onderwerp bekend.
Wetenschappelijke studies naar de manier waarop Nederland uitvoering geeft aan EU-wetgeving en naar problemen die zich voordoen rond incorrecte of onvolledige uitvoering, zijn schaars. Het weinige onderzoek dat de afgelopen jaren is verricht naar de nationale implementatie van EU-wetgeving richt zich hoofdzakelijk op ‘transpositie’ – dat wil zeggen: op de vertaling van EU-voorschriften in nationale wetten – en hoe tijdig dat gebeurt.
Overig onderzoek
Laatst geactualiseerd april 2026, stand van zaken januari 2026.