Resultaten verantwoordingsonderzoek 2025 ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en Diergezondheidsfonds

Onze conclusies

Bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) waren in 2025 de uitgaven € 3.756,9 miljoen, de ontvangsten € 272,9 miljoen en de verplichtingen € 2.776,6 miljoen.

De minister van LVVN is verantwoordelijk voor duurzaam voedsel, waardevolle natuur en een vitaal platteland. Bij dit ministerie zijn echter zowel de regels voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen als de stikstofaanpak niet op orde. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kan risico’s opleveren voor de volksgezondheid, de waterkwaliteit en de natuur. Goede regelgeving en effectief toezicht kunnen die risico’s beperken. Een deel van de huidige regels voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kan echter niet of moeilijk gecontroleerd worden. Daarnaast blijkt op basis van rechtspraak en een analyse van kennisinstellingen dat de stikstofaanpak van het kabinet-Schoof onvoldoende zou hebben geholpen om de vergunningverlening weer op gang te brengen.

Regelgeving gebruik gewasbeschermingsmiddelen niet op orde

Gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt om gewassen te beschermen tegen insecten, schimmels en onkruid. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert of telers de regels naleven. We hebben de controleerbaarheid van 14 belangrijke regels onderzocht en uit ons onderzoek blijkt dat de helft van deze regels moeilijk of niet controleerbaar is. De regels en het toezicht op de naleving ervan bieden dan ook geen zekerheid over een juist gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Het gevoerde beleid beoordelen we daarom als zorgelijk.
In de jaarplannen 2023 en 2024 van de NVWA stond de doelstelling om in 2025 te komen tot een naleving van de regels van 90%. In het jaarplan 2025 is de doelstelling echter gewijzigd in ‘vermindering van de blootstellingsrisico’s voor mens, dier en milieu’. Dit jaarplan is goedgekeurd door de minister. Duidelijk is dat de naleving in 2025 68% was, ruim onder de eerdere doelstelling. En omdat de NVWA een aantal regels niet kan controleren, is het werkelijke percentage waarschijnlijk lager. Hierbij moet worden opgemerkt dat er grote verschillen zijn tussen sectoren, zoals kersenteelt, sierteelt of vollegrondsteelten.

Stikstofaanpak kabinet-Schoof helpt onvoldoende om vergunningverlening op gang te brengen

In een civiele zaak kwam de rechtbank Den Haag op 22 januari 2025 tot het oordeel dat de Staat onrechtmatig handelt door de verslechtering van de stikstofgevoelige natuur in Natura 2000-gebieden niet te stoppen. In geval van verslechtering van de natuur gelden voor een natuurvergunning strenge eisen. Volgens uitspraken van de hoogste bestuursrechter in Nederland moet het bevoegd gezag (meestal de provincie) dan namelijk inzichtelijk maken met welke maatregelen de noodzakelijke daling van stikstofneerslag binnen een afzienbare termijn wordt gerealiseerd. Uit de analyse van een kennisconsortium van het PBL, het RIVM, Deltares en de WUR blijkt dat de stikstofaanpak van het kabinet-Schoof onvoldoende zou hebben geholpen om dit inzicht te geven. Als gevolg hiervan zou vergunningverlening voor bijvoorbeeld bouw- en infrastructuurprojecten in de buurt van stikstofgevoelige natuur met de aanpak van het kabinet-Schoof waarschijnlijk nog langere tijd moeizaam zijn gebleven. Wij bevelen het kabinet-Jetten dan ook aan om bij de opzet en uitwerking van de stikstofplannen goede nota te nemen van de juridische eisen voor een vergunning in geval van verslechtering van de natuur.

Samenvattend oordeel over de financiële informatie in het Jaarverslag 2025 van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

Negatieve oordelen bij het totaal van de verplichtingen en bij 1 artikel
Alle totaalbedragen in de financiële verantwoording kloppen. Het geld is volgens de regels besteed, met uitzondering van het totaalbedrag van de verplichtingen.
Voor artikel 22 is ons oordeel negatief.

Samenvattend oordeel over de financiële informatie in het Jaarverslag 2025 van het Diergezondheidsfonds

Alle oordelen zijn positief
Alle totaalbedragen in de financiële verantwoording kloppen en het geld is volgens de regels besteed.
Ook voor het artikel is ons oordeel positief.

Onvolkomenheden bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur

Bestaande onvolkomenheid	2022	2023	2024	2025	Ontwikkeling in 2025
Autorisatiebeheer	✖	✖	✖	✖	►

Legenda

✖ ►	Onvolkomenheid De minister heeft vooruitgang geboekt

Voor een beschrijving van de tabel zie hoofdstuk 4 van de pdf van het volledige rapport.