Dit onderzoek maakt deel uit van verantwoordingsonderzoek ministerie van Asiel en Migratie.
De screening op terrorisme door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is minder effectief omdat de IND er gemiddeld 2 jaar over doet om asielzoekers te screenen, in plaats van binnen de afgesproken 14 dagen.
Screening door de IND is niet het enige moment in de asielketen waar signalen van terrorismedreigingen opgevangen worden. Er zijn meer momenten in de asielprocedure zoals bij het identificatie- en registratieproces voorafgaand aan de asielprocedure of bij de interviews door de IND met de asielzoeker waarin de achtergrond van de asielzoeker verder onderzocht wordt. Ook vanuit het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) of van andere mede-asielzoekers kunnen signalen komen. Daarnaast zijn de opsporings- en inlichtingendiensten ook alert. 100% uitsluiten van elk risico is volgens de minister echter onmogelijk.
In het asielproces wordt er op verschillende momenten getoetst op gevaar voor terrorisme
Deze afbeelding laat het asielproces zien van de IND en dat er op verschillende momenten wordt getoetst op gevaar voor terrorisme. Tevens staan de ketenpartners afgebeeld die ook bij het tegengaan van terrorisme zijn betrokken, zoals de politie en opsporingsdiensten. Alleen zij mogen opsporen. De IND mag alleen signaleren. Belangrijke signalen worden door de IND ook tijdens de asielprocedure met de ketenpartners gedeeld. Het proces is zo ingericht dat de IND tussen het aanmeldgehoor en het nadergehoor screent op gevaar voor terrorisme en eventuele signalen doorgeeft via een speciale afdeling van de IND aan de AIVD. De AIVD kan besluiten tot een ambtsbericht. Een ambtsbericht leidt tot afwijzing van de asielvraag.
Conclusies
Screening op terrorisme gebeurt gemiddeld na 2 jaar
Deze afbeelding laat het moment van screening in de asielprocedure zien, afgezet tegen de wachttijden in de asielprocedure. Er zit minimaal 17 weken tussen het identificatie- en registratieproces van de asielzoeker en het aanmeldgehoor. De screening kan pas na deze 2 stappen plaatsvinden, omdat de IND de informatie uit die stappen nodig heeft voor de screening. Die screening vindt ongeveer 4 weken voor het nader gehoor door de IND plaats. De wachttijd tot het nadergehoor is gemiddeld 95 weken. Opgeteld duurt het gemiddeld 2 jaar totdat er door de IND gescreend wordt. De norm is 14 dagen. De stand van zaken tijdens het voorjaar 2026 wordt hier weergegeven. De gemiddelde wachttijd staat op de website van de IND.
We stellen vast dat de wachttijd voor de screening gemiddeld 2 jaar is. Dit maakt de screening niet tijdig en daardoor is het minder effectief.
Op dit moment zijn er te weinig screeners om de nieuwe instroom en de asielzoekers in de procedure die nog niet gescreend zijn, tijdig te screenen.
Er zijn geen managementrapportages over de resultaten van screening. Hierdoor worden ook knelpunten niet duidelijk en kan de minister niet sturen op het proces.
We beoordelen het gevoerde beleid voor het screenen van asielzoekers als zorgelijk.