Dit onderzoek maakt deel uit van verantwoordingsonderzoek ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Sommige werkgevers behandelen hun werknemers heel slecht. Dit heet arbeidsuitbuiting. Werknemers moeten bijvoorbeeld veel uren werken en ze krijgen te weinig loon of helemaal geen loon. De minister wil deze slachtoffers beter beschermen en ook iets doen tegen arbeidsuitbuiting. Daarom krijgen werkgevers die werknemers uitbuiten een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Soms moeten de werkgevers het werk stoppen.
Om slachtoffers te helpen werkt de Arbeidsinspectie samen met hulporganisaties. Er zijn ook informatiepunten voor slachtoffers en er is noodopvang waar slachtoffers tijdelijk kunnen wonen.
Bij arbeidsuitbuiting kan er een strafzaak tegen de werkgever komen. Maar vaak is er niet genoeg bewijs., Dan kan er een boete worden opgelegd. Dit heet de ‘bestuursrechtelijke aanpak’. Dan gaat het niet om ‘arbeidsuitbuiting’, maar om ‘ernstige benadeling’.
In 2021 deden we ook onderzoek naar dit onderwerp. In dit opvolgonderzoek kijken we of de minister slachtoffers nu beter beschermt dan in 2021.
Conclusies
- Slachtoffers van ernstige benadeling kunnen sinds kort tijdelijke opvang krijgen (dit heet: een noodbed), maar ze maken daar nog weinig gebruik van. De minister weet ook niet of de andere hulp, zoals de informatiepunten, werkt. Er is sinds 2021 nog niet veel verbeterd in de situatie van deze slachtoffers.
- We weten niet of de samenwerking tussen de Arbeidsinspectie en andere organisaties nu beter is dan in 2021.
- De Arbeidsinspectie geeft werkgevers nu meer boetes en waarschuwingen dan een paar jaar geleden.
- Sinds 2020 krijgt de Arbeidsinspectie minder meldingen van ernstige benadeling. Vooral maatschappelijke organisaties en personen doen minder meldingen. Maar de totale omvang van arbeidsuitbuiting lijkt niet minder te worden. Het is belangrijk om wel melding te doen van arbeidsuitbuiting of ernstige benadeling omdat de minister dan weet hoe groot het probleem is.
Sinds 2020 neemt het aantal doorgeleide meldingen ernstige benadeling af
Aanbevelingen
Wij vinden dat er sinds ons vorige onderzoek in 2021 niet veel verbetering te zien is. Daarom herhalen we de 2 aanbevelingen voor de minister uit ons vorige onderzoek. Dat zijn:
- Verbeter de positie van slachtoffers door te zorgen voor meer mogelijkheden voor hulp en bescherming. Hiervoor moet de Arbeidsinspectie samenwerken en afspraken maken met bijvoorbeeld gemeenten en hulpverleningsorganisaties.
- Zorg dat personen en maatschappelijke organisaties vaker melding doen, zodat slachtoffers beter in beeld zijn.