Foutieve tenaamstellingen van veroordeelden zijn nog niet opgelost

Het komt voor dat een  vonnis van een rechter op een onjuiste naam staat. Dit heet een foutieve tenaamstelling. Dat kan bijvoorbeeld door identiteitsfraude of door typ- of schrijffout. De gevolgen hiervan kunnen groot zijn. De dader kan zijn of haar straf ontlopen en een onschuldige burger kan onterecht een straf krijgen. Jarenlang bleef onduidelijk hoe deze fouten opgelost moeten worden. In die onduidelijkheid hebben medewerkers van de Justitiële Informatiedienst (Justid) de naam van de veroordeelde in het systeem van de strafrechtketen aangepast. Vorig jaar stelde we vast dat het tot 2024 ging om minimaal 867 zaken, waarvan 141 ernstige strafbare feiten zoals levens-, zeden- en drugsdelicten, terroristische misdrijven en geweldsmisdrijven. Deze aantallen zijn een ondergrens. De minister weet niet wat de totale omvang van zaken met een foutieve tenaamstelling is.

Conclusies

Dit jaar heeft de minister duidelijkheid gegeven over hoe deze fouten opgelost moeten worden. We concluderen dat de minister in 2025 grote stappen heeft gezet door duidelijk te maken wat er nodig is om een foutieve tenaamstelling op te lossen. Voor het daadwerkelijk oplossen van de foutieve tenaamstellingen zijn nog wel afspraken nodig met ketenpartners zoals het OM en de rechtspraak. Daarnaast heeft de minister de totale omvang van de zaken met een foutieve tenaamstelling nog niet in beeld. 

Aanbevelingen

Aanvullend op onze aanbevelingen van vorig jaar bevelen we de minister van Justitie en Veiligheid (JenV) aan om:

• De risico’s van de huidige werkwijze van automatisch wijzigen in kaart te brengen. Automatische wijzigingen zijn bijvoorbeeld naamswijzigingen in de Basisregistratie Personen (BRP) en in de Basis Voorziening Vreemdelingen (BVV). Herzie deze werkwijze vervolgens en breng deze in lijn met het toetsings- en handelingskader.
• Op korte termijn afspraken met ketenpartners te maken over het corrigeren van foutieve tenaamstellingen. Het oplossen van een foutieve tenaamstelling is niet alleen de verantwoordelijkheid van Justid maar van de hele strafrechtketen. De afspraken met de ketenpartners zijn dan ook van cruciaal belang om problemen voor de daarbij betrokken burgers echt op te lossen. 
• Burgers te informeren over het ontstaan en wijzigen van hun strafblad. Zo kunnen burgers (tijdig) actie ondernemen als ze vermoeden dat er een fout is gemaakt. Dit kan ook helpen bij het in kaart brengen van de totale problematiek.