Dit onderzoek maakt deel uit van verantwoordingsonderzoek ministerie van Justitie en Veiligheid.
Slachtoffers en verdachten krijgen te maken met de strafrechtketen. Het is voor hen van groot belang dat de behandeling van hun zaak niet alleen inhoudelijk goed is, maar ook niet te lang duurt. Al jaren halen de organisaties in de strafrechtketen hun eigen normen niet voor tijdigheid van zaken die de organisaties zelf extra belangrijk vinden. Dit zijn bijvoorbeeld jeugd- en zedenzaken. Vorig jaar rapporteerde we dat de prestaties van de strafrechtketen onvoldoende zijn. De coördinatie van de minister op deze prestaties moet beter. Denk daarbij aan een goede samenwerking tussen organisaties, zorgen dat de werkwijze en prioriteiten van de organisaties op elkaar aansluiten en dat er inzicht is in de doorlooptijden van de zaken. Zonder dit inzicht is het voor de minister moeilijk om vast te stellen waar knelpunten zitten in de strafrechtketen en om zijn coördinerende rol in de strafrechtketen goed in te vullen.
Conclusies
De minister heeft hiervoor een verbeterplan opgesteld. Hij noemt dit de meerjarenagenda. Dit verbeterplan is ontoereikend. Het verbeterplan mist een aantal belangrijke aspecten zoals een oorzakenanalyse, een planning en maatregelen met concrete doelen. Ook dit jaar worden de normen voor de doorlooptijd niet gehaald. Zie als illustratie de doorlooptijden in zedenzaken.
Geen enkele norm voor doorlooptijden in zedenzaken is gehaald
Op onderdelen is een lichte verbeteringen in doorlooptijden bij zedenzaken te zien. Er is echter nog te weinig verbeterd om te voldoen aan de norm van 80%.
| Jaar | Beoordeling OM tot eerste zitting (120 dagen) | Instroom OM tot beoordelen OM (60 dagen) | Aangifte tot inzenden OM (180 dagen) | Eerste zitting tot eindvonnis (90 dagen) | Norm 80% |
|---|---|---|---|---|---|
| 2019 | 45 | 52 | 55 | 74 | 80 |
| 2020 | 44 | 45 | 54 | 67 | 80 |
| 2021 | 43 | 46 | 48 | 73 | 80 |
| 2022 | 47 | 47 | 54 | 70 | 80 |
| 2023 | 41 | 49 | 53 | 71 | 80 |
| 2024 | 43 | 60 | 53 | 71 | 80 |
| 2025 | 38 | 72 | 57 | 70 | 80 |
Daarnaast voldoet de minister niet aan de eisen die de Tweede Kamer vorig jaar stelde. Wij beoordelen dit als een ernstige onvolkomenheid. Begin 2026 heeft de Tweede Kamer om een deltaplan met concrete, meetbare doelstellingen, een helder tijdpad en inzicht in verantwoordelijkheden en benodigde middelen gevraagd. Deze moet voor het zomerreces 2026 naar de Tweede Kamer.
Aanbevelingen
We bevelen de minister van Justitie en Veiligheid (JenV) aan om als onderdeel van het deltaplan strafrechtketen:
- Een oorzakenanalyse uit te voeren naar enerzijds de lange doorlooptijden en anderzijds waarom het niet lukt om de doorlooptijden te verkorten.
- Op basis van deze oorzakenanalyse een verbeterplan op te stellen dat voldoet aan onze normen.
- In dit deltaplan tenminste in te gaan op:
- Hoe de minister de strafrechtketen gaat coördineren en hoe hij zijn (aanwijzings)bevoegdheid kan inzetten.
- Welke maatregelen hij neemt om de informatievoorziening te verbeteren, waaronder ketenbreed inzicht geven in doorlooptijden van strafzaken.
- De organisaties in de keten te betrekken bij het uitvoeren van de oorzakenanalyse en het opstellen van het verbeterplan.