Dit onderzoek maakt deel uit van verantwoordingsonderzoek ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Eén van de lessen uit de covidcrisis is dat Nederland niet was voorbereid op een grote en langdurige crisis in de zorg. Het bleek toen lastig om oud-zorgmedewerkers die aanboden om bij te springen, in te zetten. Belangrijke knelpunten waren de administratieve last en mismatch tussen wat zorgorganisaties nodig hadden en het aanbod aan hulp. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in 2024 de Nationale Zorgreserve in het leven geroepen. Die moet de registratie en controle van zorgreservisten regelen. Ook moet de vraag van zorgorganisaties naar zorgreservisten en het aanbod ervan beter op elkaar gaan aansluiten. In 2029 moet dit klaar zijn. Wij zijn nagegaan of de minister op schema ligt.
Conclusies
De minister heeft al begin 2026 haar hoofddoel bereikt, want:
- Er staan ruim 5.000 inzetbare reservisten ingeschreven.
- De zorgreservisten zijn ingeschreven op 5 profielen met vaste takenpakketten. Dat maakt het makkelijker ze te matchen met de vraag van zorgorganisaties.
- Meer dan de helft van de reservisten heeft een reservistenpas voor eenvoudige matching.
Hierdoor is de kans groot dat zorgorganisaties reservisten kunnen inzetten in een crisis, waardoor patiënten de zorg blijven krijgen die ze nodig hebben. We beoordelen de beleidsresultaten daarom als toereikend.
De Nationale Zorgreserve is grotendeels op orde, inzetbaar bij een zorgcrisis
5.000 reservisten zijn inzetbaar en de helft heeft reservistenpas voor eenvoudige matching. Om de Zorgreserve te verbeteren werken de minister en de Nationale Zorgreserve nog aan 3 punten: aanvullende trainingen voor reservisten; bepalen van een optimale verdeling en bemensing van de profielen; betere afstemming tijdens een crisis. Om beter in te kunnen schatten hoe de Nationale Zorgreserve tijdens een crisis in de praktijk uitpakt, zijn 2 dingen belangrijk: de minister toetst de inzet van reservisten in een crisisoefening met reservisten en zorgorganisaties, en de minister krijgt meer zicht op de voorbereidingen van zorgorganisaties op de inzet van reservisten.
Aanbevelingen
Het is belangrijk dat de minister van VWS weet hoe de Nationale Zorgreserve uitpakt in de praktijk. Tot nu toe is er alleen geoefend zonder de reservisten zelf. Ook weet de minister niet hoe de zorgorganisaties zich voorbereiden. We bevelen de minister daarom aan:
- Voer een crisisoefening uit in de praktijk. Betrek hierbij zowel zorgreservisten, zorgmedewerkers als zorgorganisaties.
- Maak afspraken met de Nationale Zorgreserve zodat deze de minister informatie geeft over de voorbereidingen van zorgorganisaties op de inzet van reservisten.