De minister van LVVN heeft van 2019 - 2025 € 4,2 miljard beschikbaar gesteld voor beëindigingsregelingen voor veehouders die willen stoppen met hun bedrijf. Daarmee wil de minister de emissie van stikstof door veeteelt verminderen. Stalemissies van veehouderijen namen in die periode 2019 - 2025 met 18% af, blijkt uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer. De helft was het gevolg van veehouders die gebruikmaakten van beëindigingsregelingen. De afname van de stalemissies van rundveehouders was het kleinst. Zij deden relatief gezien ook het minst mee aan de vrijwillige beëindigingsregelingen.
In Focus op stikstof van veehouderijen onderzocht de Algemene Rekenkamer de ammoniakuitstoot uit de stallen van veehouders. Die vormen ongeveer de helft van de stikstofemissies van veehouderijen. De andere ammoniakemissies van veehouders komen van buiten de stallen, bijvoorbeeld door het uitrijden van mest over landbouwgrond. Stikstofuitstoot door veehouders vormt iets minder dan de helft van de totale stikstofuitstoot in Nederland. De overige uitstoot komt vooral uit industrie en transport.
Uit de analyses blijkt dat de landelijke stalemissies in de periode 2019 - 2024 met 10,7 Kton daalden (18%). Deze afname hangt voor de helft samen met de beëindigingsregelingen.
Subsidies voor het verkleinen van de veestapel dragen bij aan 18% emissiereductie
Tussen 2019 en 2025 zijn stalemissies met 10,7 Kton gedaald. Beeïndigingsregelingen voor veehouders dragen hier voor 50% aan bij.
Afname emissie rundveehouders blijft achter
Vanaf 2019 hebben 1.329 veehouders gebruik gemaakt van één van de 5 beëindigingsregelingen die de Algemene Rekenkamer onderzocht. Rundveehouders (melkvee en vlees) nemen minder deel aan de beëindigingsregelingen. Ook de afname van stalemissies van rundveehouderijen is kleiner dan die van andere veehouderijen.
Rundvee daalt minder hard dan kippen en varkens
Hoewel rundvee voor 57% van de stalemissies zorgt, daalt deze het minst: het aantal dieren met 7% en stalemissies met 11%. Voor kippen en varkens geldt respectievelijk een daling van 14% om 28% in aantal dieren en 20% om 35% in stalemissies.
Geld beëindigingsregelingen blijft onbenut
Budgetten voor vrijwillige beëindigingsregelingen worden vaak niet helemaal opgemaakt. Daardoor bereikt de minister minder dan met volledige besteding van de budgetten mogelijk zou zijn. In totaal heeft de minister van LVVN van 2019 tot en met 2025 € 4,2 miljard aan budget beschikbaar gesteld voor de beëindigingsregelingen, 38% is niet uitgegeven. Met de niet bestede € 1,6 miljard had 3,3 Kton extra emissiereductie behaald kunnen worden.
De budgetten komen nooit volledig tot besteding. Van het totaal budget van € 4.2 miljard wordt slechts 62% besteed.
Zonering kan beperkt bijdragen aan behalen stikstofdoelen
De minister van LVVN wil voor de zomer van 2026 zijn stikstofbeleid naar het parlement sturen. Dat beleid was bij publicatie van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer nog niet bekend. Het kabinet Jetten werkt aan een plan om onder meer stikstofemissies in zones dicht bij kwetsbare natuurgebieden terug te dringen. Binnen 1 kilometer rond de kwetsbare natuurgebieden zijn relatief veel rundveehouders actief. Zij zijn verantwoordelijk voor 69% van de emissies rond 1 kilometer van deze gebieden. Tegelijkertijd blijkt uit het onderzoek dat met name rundveehouders naar verhouding het minst deelnemen aan beëindigingsregelingen: 2% van alle rundveehouders in Nederland nam deel aan een beëindigingsregeling, tegenover 5% van de kippenhouders en 8% van de varkenshouders. De verwachting is daarom dat zonering een beperkte bijdrage kan leveren aan het behalen van de stikstofdoelen.
| Variant zonering | Aandeel in totaal aantal veehouders | Aandeel in landelijke stalemissie |
|---|---|---|
| Tot 500 meter van Natura 2000 | 8% | 5% |
| Tot 1.000 meter van Natura 2000 | 15% | 10% |
| Tot 1.500 meter van Natura 2000 | 21% | 16% |