Welke Europese subsidies ontvangt Nederland?

Een groot deel van het geld uit de EU-begroting komt terecht in de lidstaten. Het gaat daarbij zowel om subsidies in direct beheer als om subsidies in gedeeld beheer.

Direct beheer

Nederland ontvangt jaarlijks geld vanuit EU-programma’s die uitsluitend worden beheerd door de Europese Commissie (direct beheer). Hier is  de Europese Commissie verantwoordelijk voor de goede uitvoering en de controle op een juiste besteding.

Het grootste deel van het EU-geld in direct beheer gaat naar het Horizon Europe-programma (voorheen Horizon 2020), waarmee onderzoeks- en innovatieprojecten worden gefinancierd. In de periode 2014-2020 is volgens het Horizon2020-dashboard van de Europese Commissie in totaal voor € 5,38 miljard aan subsidies toegekend aan Nederlandse organisaties. Voor de periode 2021-2027 is volgens datzelfde dashboard tot eind januari 2026 in totaal € 4,42 miljard aan subsidies toegekend.

Andere financieel omvangrijke Europese subsidies waarop Nederland aanspraak maakt, zijn afkomstig uit de Herstel- en veerkrachtfaciliteit (HVF), ook wel bekend als het coronaherstelfonds. Dit fonds is ingesteld om de gevolgen van de coronacrisis te verlichten. Voor Nederland gaat het tot en met 2026 om € 5,4 miljard. Nederland heeft in 2024 de eerste twee betaalverzoeken voor ruim € 2,5 miljard bij de Europese Commissie ingediend, en eind 2025 het derde betaalverzoek ter waarde van € 551 miljoen. De Commissie heeft deze verzoeken positief beoordeeld. Nederland zal in 2026 nog 2 betalingsverzoeken indienen.

Gedeeld beheer

Het grootste deel van het EU-geld valt onder de voorwaarden van ‘gedeeld beheer’. Dit betekent dat de Europese Commissie én de nationale overheid van de lidstaten gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor de goede uitvoering en controle op de besteding van de subsidies. 

Nederland ontvangt in de periode 2021-2027 € 8,1 miljard uit de fondsen in gedeeld beheer.

De subsidies in gedeeld beheer die Nederland van de EU ontvangt in de periode 2021-2027 zijn afkomstig uit de volgende fondsen:

• het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) 
• het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO)
• het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO)
• het Just Transition Fund (JTF)
• het Europees Sociaal Fonds (ESF+)
• het Europees Fonds voor Maritieme Zaken, Visserij en Aquacultuur (EFMZVA) 
• het Asiel, Migratie en Integratiefonds (AMIF)
• het fonds voor geïntegreerd grensbeheer (BMVI) 
• het fonds voor interne veiligheid (ISF)

De Nederlandse inkomsten vanuit bovengenoemde EU-fondsen bedroegen in 2024 ongeveer € 1,2 miljard (bron: financieel jaarverslag Rijk 2024).
 
In onderstaande figuur zijn de fondsen opgenomen waarvoor Nederland (mede)verantwoordelijkheid draagt. Dat zijn de fondsen in gedeeld beheer, alsmede de HVF. Voor deze laatste is de Nederlandse staat als ontvanger van het geld verantwoordelijk voor de goede uitvoering. 

In de figuur zijn uitsluitend de middelen in gedeeld beheer opgenomen en niet de directe middelen zoals Horizon Europa die rechtstreeks via de Europese Commissie naar begunstigden in Nederland gaan. Wel is de HVF voor Nederland opgenomen omdat de Nederlandse staat deze middelen van de Commissie ontvangt en voor de goede besteding ervan verantwoordelijk is.

Totaalbedragen per fonds afgerond in € mln, stand van zaken maart 2025