Aanpak problematische schulden

(Beeldtekst: Algemene Rekenkamer. Voice-over:)

GERINKEL

VOICE-OVER: We hebben gekeken naar de aanpak van problematische schulden.

(Een animatie.)

Iemand heeft een risicovolle schuld als hij of zij een of meer rekeningen niet op tijd betaalt rood staat of een creditcardschuld heeft.
Bij een problematische schuld kunnen de schulden aan een bedrijf of de overheid niet meer betaald worden. De schuldenlast is te hoog.
Problematische schulden kunnen ervoor zorgen dat gas en licht worden afgesloten of dat iemand z'n huis uit wordt gezet.
Om hoeveel mensen gaat het? Nederland telt ongeveer zeven miljoen huishoudens.
Naar schatting hebben meer dan 500.000 daarvan een problematische schuld.
Nog eens ruim 600.000 huishoudens hebben te maken met een risicovolle schuld.
Wij hebben gekeken naar de aanpak van problematische schulden door het Rijk en de gemeenten.
Mensen die hulp willen bij de aanpak van hun schulden kunnen aankloppen bij hun gemeente voor schuldhulpverlening of schuldenbewind aanvragen bij de rechter.

ZACHT GERATEL

Wij concluderen dat er een beperkt beeld is van de aanpak van problematische schulden en de resultaten daarvan.
We laten zien wat er hierover wel en niet bekend is.

(Een jurist achter een balie.)

Eerst over schuldenbewind: mensen die schuldenbewind aanvragen kunnen zelf hun financiën niet of niet meer goed beheren.
Zij vragen de rechter om iemand anders dat te laten doen.
Naar schatting stonden er eind 2014 182.000 personen onder schuldenbewind.
Zodra iemand weer zelf zijn financiën kan beheren, houdt het schuldenbewind op.
Het kan dat iemand dan weer financieel gezond is.
Het kan ook dat het schuldenbewind stopt terwijl iemand nog schulden heeft en dus nog niet financieel gezond is.
Het is onbekend hoeveel mensen er na schuldenbewind financieel gezond zijn en hoeveel niet. Tot zover over schuldenbewind.
We gaan nu in op schuldhulpverlening.
Bij schuldhulpverlening blijf je je eigen financiën beheren en krijg je van de gemeente advies en begeleiding.
Ook probeert de gemeente een regeling te treffen met de schuldeisers.
Ook voor schuldhulpverlening is onbekend hoeveel mensen deze hulp ontvangen.
Het gaat naar schatting om 153.000 huishoudens en net als bij schuldenbewind is onbekend of mensen wel of niet van hun schulden af zijn als het traject is afgelopen.
Het is dus niet bekend hoeveel mensen hulp ontvangen bij de aanpak van problematische schulden.
Dit komt door het ontbreken van cijfers en doordat de wél beschikbare cijfers óf betrekking hebben op personen óf op huishoudens.
Als mensen ondanks de schuldhulpverlening geen akkoord kunnen bereiken met de schuldeisers dan kunnen ze schuldsanering aanvragen bij de rechter.
De overheid weet dat van de ruim 17.000 mensen die in 2014 een aanvraag deden er ruim 12.000 zijn toegelaten.
Het succespercentage ligt tussen de 75 en de 80 procent.
En ondanks de goede resultaten van schuldsanering benadrukken we dat het maar een klein deel van de mensen met een problematische schuld betreft.
Een groot deel van de huishoudens met een problematische schuld vraagt niet om hulp of krijgt om onbekende redenen geen hulp.
Ook konden we in ons onderzoek geen financieel overzicht maken.
Voor zowel schuldenbewind als schuldhulpverlening weten we niet hoeveel de gemeenten uitgeven.
Rijk en gemeenten weten dus ook niet of mensen met een problematische schuld zo snel, zo goed en zo goedkoop mogelijk geholpen worden.
We hebben het Rijk daarom aanbevolen om afspraken met onder andere gemeenten te maken over het verzamelen van gegevens over schuldhulpverlening en schuldenbewind.
Op deze manier kunnen de ontbrekende cijfers in het figuur ingevuld worden en ontstaat een basis om te leren en te verbeteren.
Meer informatie vindt u in ons rapport 'Aanpak problematische schulden'.
U kunt het rapport en alle andere publicaties van de Algemene Rekenkamer vinden op onze website.

(Beeldtekst: www.rekenkamer.nl.)