De Nederlandsche Bank (DNB) beheert ruim 600 ton goud, ter waarde van ruim € 72 miljard. De minister van Financiën is namens de staat enig aandeelhouder van DNB en mag informatie inwinnen over het goud, maar hij doet dat nauwelijks. Dat blijkt uit het rapport Focus op de goudvoorraad dat de Algemene Rekenkamer vandaag publiceert.
“Het beheer van de goudvoorraad behoort tot de vitale belangen van de staat,“ aldus de minister van Financiën. Hij is enig aandeelhouder van DNB en heeft een brede verantwoordelijkheid voor het financieel-economische beleid in Nederland. Tegelijkertijd vraagt hij niet of nauwelijks om informatie over dit vitale belang: hij vertrouwt erop dat DNB het goed op orde heeft. De minister legt de onafhankelijkheid van DNB zo streng uit dat hij vrijwel geen informatie vraagt over het beheer van het Nederlandse goud, ziet de Rekenkamer.
Deze afstandelijke houding neemt het ministerie en de opeenvolgende ministers al langere tijd aan. Zo verplaatste DNB in 2014 een deel van de goudvoorraad uit New York naar Nederland. De operatie werd door DNB in het geheim voorbereid en uitgevoerd. In de archieven van het ministerie van Financiën is niets te vinden over de rol of betrokkenheid van het ministerie daarbij. Het is niet zeker of de minister destijds vooraf is geïnformeerd. In de zomer van 2026 werd er opnieuw een grote hoeveelheid goud verplaatst vanuit New York en Ottawa naar Londen. Daarover werd de minister kort vooraf geïnformeerd door DNB.
Nederlandse goudvoorraad: opbouw, afbouw en nu stabiel op 612 ton
Lijngrafiek die de historische ontwikkeling van de Nederlandse goudvoorraad toont van 1880 tot 2025, uitgedrukt in tonnen (1.000 kilogram). De grafiek laat zien dat de goudvoorraad groeit tot een hoogtepunt van 1.753 ton. In de jaren 1940-1945 vond er een sterke daling plaats tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarbij een groot deel van het goud verdween. Vanaf 2008 stabiliseerde de voorraad zich geleidelijk op een niveau van 612 ton. De x-as vertoont de jaren (1880–2025), en de y-as de hoeveelheid goud in tonnen (0–2.000).
Controle van de goudvoorraad
Het goud ligt op 4 verschillende locaties, in New York, Ottawa, Londen en Zeist. Het verspreiden van het goud werd gedaan nadat in de Tweede Wereldoorlog een groot deel van de voorraad verdween. DNB controleert of de goudvoorraden ook echt aanwezig zijn op de locaties en veilig opgeslagen liggen. Daarnaast heeft de minister van Financiën in zijn rol als aandeelhouder een externe accountant benoemd om de jaarrekening van DNB te controleren. Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat die externe accountant niet met DNB meegaat op de fysieke controles in de buitenlandse kluizen. Wel krijgt de externe accountant een verklaring van de buitenlandse centrale banken dat de Nederlandse goudvoorraad er ligt. De minister zelf weet niet hoe de controles door DNB en door de externe accountant in zijn werk gaan.
Spaarpot voor noodgevallen of niet?
Het goud is de afgelopen jaren hard in waarde gestegen, tot € 72 miljard euro afgelopen september. Het goud kun je volgens de website van DNB zien “als spaarpot voor noodgevallen. Denk bij een noodgeval aan een ontwrichtende situatie zoals een financiële crisis, ernstige politieke instabiliteit of zelfs oorlog.” Tegelijkertijd geeft de bank aan dat het goud van DNB is en blijft, ook in een extreme situatie. In tijden van crisis kan het aanhouden van het goud juist meerwaarde hebben. In tijden van economische onzekerheid kan goud, beter dan papier geld of obligaties, zijn waarde behouden. Er zijn tussen DNB en de minister geen afspraken gemaakt of scenario’s bepaald over hoe de goudvoorraad ingezet kan worden bij crisissituaties.
Heeft u feedback over dit onderzoek?
Wij heten alle feedback op onze onderzoeken van harte welkom. Wat vindt u van dit rapport? Heeft u er vragen over of heeft u behoefte aan nadere uitleg? Mail ons dan op feedback@rekenkamer.nl. We nemen alle e-mails in overweging en zullen ze met zorg behandelen.