Wat is een rechtspersoon met een wettelijke taak?

• Rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt)
• Zelfstandige bestuursorganen (zbo’s)
• Definitie zbo Algemene Rekenkamer
• Definitie zbo Ministerie van Financiën
• ZBO-register
• RWT of zbo?

Er zijn verschillende soorten instellingen op afstand van het Rijk. Naast rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt’s) zijn er ook zelfstandige bestuursorganen (zbo’s). De categorieën zbo's en rwt’s komen grotendeels overeen, maar er zijn ook belangrijke verschillen.

Rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt)

De Comptabiliteitswet definieert rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt’s) als 'rechtspersonen voor zover die een bij of krachtens de wet geregelde taak uitoefenen en daartoe geheel of gedeeltelijk worden bekostigd uit de opbrengst van bij of krachtens de wet ingestelde heffingen'. De definiërende kenmerken van een rwt zijn:

• rechtspersoon;
• wettelijke taak;
• wettelijke heffing.

Een instelling op afstand van het Rijk die aan alle bovenstaande criteria voldoet kan beschouwd worden als een rwt. RWT’s hebben een eigen bestuurlijke verantwoordelijkheid.

Omhoog

Zelfstandige bestuursorganen (zbo’s)

De Kaderwet ZBO's definieert een zelfstandig bestuursorgaan als: een bestuursorgaan van de centrale overheid dat bij of krachtens de wet met openbaar gezag is bekleed en dat niet hiërarchisch ondergeschikt is aan de minister. Waarbij «krachtens de wet» wordt uitgeschreven als «krachtens de wet bij algemene maatregel van bestuur of krachtens de wet bij ministeriële regeling.

Omhoog

Definitie zbo Algemene Rekenkamer

In het rapport Zelfstandige bestuursorganen en ministeriële verantwoordelijkheid van de Algemene Rekenkamer (1995) wordt de volgende definitie gehanteerd: ZBO's zijn bestuursorganen die niet hiërarchisch ondergeschikt zijn aan de minister. Hierbij is bestuursorgaan gedefinieerd als in de Algemene Wet Bestuursrecht (artikel 1:1): een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld of een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.

Omhoog

Definitie zbo Ministerie van Financiën

Het Ministerie van Financiën hanteert in de Referentielijst RWT's en ZBO's (januari 2002) de definitie uit de Aanwijzingen inzake ZBO's (aanwijzing 124a): een bestuursorgaan op het niveau van de centrale overheid, dat niet hiërarchisch ondergeschikt is aan een minister en niet is een adviescollege, als bedoeld in de Kaderwet adviescolleges, waarvan de adviestaak de hoofdtaak is.

Omhoog

ZBO-register

Het ZBO-register van het ministerie van BZK bevat informatie over alle zbo’s in Nederland. Het register verschaft duidelijkheid over welke organisaties zbo zijn. In het ZBO-register staat algemene informatie over zbo’s,, zoals de contactgegevens, de instellingsgrondslag, de rechtsvorm en de taken die het zbo uitvoert. Ook zijn er in het register links aangebracht naar de websites van de diverse zbo’s.

Omhoog

RWT of zbo?

RWT’s en ZBO’s zijn elkaar grotendeels overlappende categorieën: de meeste rwt’s zijn ook een zbo. Er zijn rwt's die geen zbo zijn, bijvoorbeeld academische ziekenhuizen, de NS-taakorganisaties en schoolbesturen. Het aantal rwt's wordt met name bepaald door de (besturen van) instellingen voor primair en voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Dat zijn er ongeveer 2745. Als deze (besturen van) onderwijsinstellingen buiten beschouwing worden gelaten is ongeveer 80% van de rwt's ook zbo.

Circa 30% van de zbo's is geen rwt. Als een organisatie alleen zbo is geldt één van de volgende punten:

• geen rechtspersoon (bijv. Kiesraad); 
• en/of geen wettelijke taak (bijv. silicose stichting); 
• en/of geen wettelijke heffing (diverse keuringsinstellingen). 

Andere voorbeelden van zbo's die geen rwt zijn: de Adviesraad voor het Wetenschap- en Technologiebeleid (OCW) en het Nederlands Instituut van Registeraccountants (EZ). 

Omhoog