Kaders voor toezicht en verantwoording

• Uitgangspunten, redeneerlijnen en handreikingen van de Algemene Rekenkamer
• Verantwoording en toezicht
• Verticaal toezicht
• Verantwoording aan de minister
• Intern toezicht
• Meervoudige publieke verantwoording
• Kwaliteitssystemen

Uitgangspunten, redeneerlijnen en handreikingen van de Algemene Rekenkamer

In de publicatie 'Kaders voor toezicht en verantwoording' presenteert de Algemene Rekenkamer haar belangrijkste uitgangspunten en redeneerlijnen over verantwoording en toezicht bij instellingen op afstand van het Rijk, in onderlinge samenhang. Hiermee willen we instellingen (die een publieke taak uitvoeren, al dan niet gefinancierd uit publieke middelen), ministeries en toezichthouders enkele handreikingen bieden voor de inrichting van:

• hun publieke verantwoording;
• hun interne toezicht;
• de kwaliteitsborging van de instelling.

Omhoog

Verantwoording en toezicht

Verantwoording en toezicht zijn twee belangrijke elementen in een breder systeem van checks-and-balances. Onder checks-and-balances verstaan we het geheel aan instrumenten dat het bestuur van een instelling 'bij de les houdt'. Voor een goed presteren van de organisaties op afstand van het Rijk die (mede) een publieke taak uitvoeren is het belangrijk dat de verschillende checks-and-balances goed tegen elkaar worden afgewogen en dat tot een goede mix daarvan wordt gekomen.

Omhoog

Verticaal toezicht

Wij hanteren het uitgangspunt dat de minister altijd aan de Tweede Kamer verantwoording moet kunnen afleggen over de uitvoering van publieke taken en de besteding van publieke middelen, ook wanneer die uitvoering en/of besteding plaatsvindt door organisaties buiten het Rijk. Het verticale toezicht door of namens de minister dient het doel van het waarmaken van de ministeriële verantwoordelijkheid. Het kan daarom niet worden vervangen door intern toezicht of systemen van kwaliteitszorg, omdat deze doelen dienen die niet met de ministeriële verantwoordelijkheid hoeven samen te vallen. Goed extern toezicht bij instellingen op afstand van het Rijk is onafhankelijk en deskundig, is gebaseerd op een toezichtsvisie en vastgelegd in een toezichtsbeleid.

Omhoog

Verantwoording aan de minister

Een goede verantwoording aan de minister (of namens hem de toezichthouder) geeft informatie op die punten waarvoor de minister verantwoordelijk is, is opgesteld volgens de nadere regels van de minister of toezichthouder en bevat informatie die betrouwbaar, valide en relevant is. De minister geeft duidelijk aan aan welke verantwoordingsinformatie hij behoefte heeft op grond van zijn ministeriële verantwoordelijkheid.

Omhoog

Intern toezicht

De belangrijkste uitgangspunten bij het interne toezicht door een raad van toezicht zijn: bestuurs- en toezichtsfuncties zijn duidelijk gescheiden en het interne toezicht moet onafhankelijk uitgevoerd worden. De raad van toezicht dient integraal toezicht te houden op basis van goede informatie. Het is daarnaast van belang dat de raad aan de buitenwereld laat zien hoe hij zijn toezichtstaak heeft vervuld en tot welke oordelen hij is gekomen over het bestuur.

Omhoog

Meervoudige publieke verantwoording

Meervoudige publieke verantwoording - verantwoording aan een brede groep belanghebbenden over een breed scala aan onderwerpen - is een van de instrumenten in het grotere geheel van de checks-and-balances die kunnen bijdragen aan meer doelmatigheid, kwaliteit en vertrouwen in het functioneren van organisaties in de publieke sector.

Omhoog

Kwaliteitssystemen

Steeds meer publieke organisaties werken met instrumenten van integrale kwaliteitszorg, zoals visitaties, benchmarks of kwaliteitshandvesten. Kwaliteitsinstrumenten zijn geen vorm van toezicht of verantwoording. Zij kunnen wel - mits de betrouwbaarheid voldoende is gewaarborgd - een belangrijk onderdeel zijn van het geheel van checks-and-balances rond een instelling.

Omhoog