U bevindt zich op: Home Publicaties Dossiers Verantwoording internationale hulp Open data en verantwoording

Open data en verantwoording

Open data bieden mogelijkheden voor de verantwoording over ontwikkelingssamenwerking. Donoren en uitvoerders kunnen met open data beter inzicht geven in de rechtmatige en doelmatige besteding van ontwikkelingsgeld. Met open data kunnen burgerorganisaties, toezichthouders en ook accountants meer zicht krijgen op geldstromen en de geleverde prestaties en resultaten.

Verantwoording van hulpgelden is essentieel voor transparantie binnen de ontwikkelingssamenwerking. De klassieke financiële verantwoording richt zich daarbij op accountants, auditors en toezichthouders. Daarnaast is er de in opkomst zijnde sociale verantwoording. Deze richt zich meer op hulpontvangers en burgers.

Financiële verantwoording

Jaarlijks moeten overheden en hulporganisaties hun gevoerde financiële beleid verantwoorden. Zij presenteren hun financiële gegevens in jaarrekeningen. Deze verantwoording is de belangrijkste pijler van transparantie binnen de sector van ontwikkelingssamenwerking. Als open data geschikt gemaakt worden voor verantwoording, kunnen ook accountants, auditors en toezichthouders de data gebruiken voor hun controle. Dit kan de verantwoordingslast verminderen en maakt verantwoording sneller en effectiever.

Kwaliteit, bruikbaarheid en vergelijkbaarheid open data

Een voorwaarde voor het gebruik van open data door accountants, auditors en toezichthouders is dat aanbieders ervan de kwaliteit van de gepubliceerde data voldoende waarborgen. Ook moeten er rapportagestandaarden beschikbaar zijn voor de uniforme registratie van budgetten en bestedingen, zodat gebruikers data kunnen vergelijken.

Om bruikbaar te kunnen zijn voor verantwoording is het nodig dat de financiële gegevens in de open data voldoen aan twee voorwaarden: kwaliteit en vergelijkbaarheid. Pas daarna kunnen cijfers van verschillende organisaties aan elkaar gekoppeld worden.
Financiële data van meerdere organisaties moeten dezelfde grondslag hebben om de cijfers te kunnen vergelijken.

Normen Algemene Rekenkamer

De beoordeling van de kwaliteit en de certificering van financiële data is het werk van accountants. De Algemene Rekenkamer hanteert bij de overheid normen om de kwaliteit te kunnen beoordelen van verantwoordingsinformatie over publiek geld. Deze normen kunnen organisaties gebruiken die de kwaliteit van hun open data willen verbeteren met het oog op hun verantwoording.

Omhoog

Sociale verantwoording

Sociale verantwoording is een vorm van publieke verantwoording, waarbij overheden en hulporganisaties informatie aanbieden die geschikt is voor verantwoording aan eindgebruikers en doelgroepen. Op deze manier tonen hulporganisaties aan dat ze internationale kwaliteitsstandaarden respecteren over bijvoorbeeld werkomstandigheden, mensenrechten en milieu. Sociale verantwoording:

  • Draagt bij aan good governance, omdat overheden en multilaterale donoren informatie geven over hun bestedingen en activiteiten. Eindgebruikers kunnen hiermee misstanden aan de kaak stellen.
  • Bevordert het effectief functioneren van organisaties. Slechte hulpverlening aan burgers wordt namelijk zichtbaar, waar burgers vervolgens beter op kunnen reageren.
  • Versterkt burgerparticipatie, omdat burgers beter geïnformeerd zijn over de activiteiten die in hun belang plaatsvinden.

Daarnaast maakt sociale verantwoording participatief burgerschap mogelijk. Informatie over hulpactiviteiten wordt aan geboden via internet, social media en crowd sourcing. Dit biedt vooral kansen voor burgers, journalisten, hulporganisaties, politici en ondernemers in ontwikkelingslanden waar media-openheid een grote vlucht heeft genomen.

Op het gebied van sociale verantwoording zien we onder meer de volgende ontwikkelingen:

  • De websites Bangladesh AIMS, Data Portal IndiaKenya open data en Timor Leste Transparency Portal. Op deze sites maken de overheden van Bangladesh, India, Kenia en Oost-Timor hun data toegankelijk voor een breed publiek.
  • Ushahidi (wereldwijd), TWAWEZA (Tanzania, Kenia en Oeganda) en het UREPORT project in Oeganda maken het mogelijk voor burgers om via het internet activiteiten te rapporteren en overheden en hulporganisaties ter verantwoording te roepen.

  • Het Open spending-initiatief heeft richtlijnen ontwikkeld om burgers te helpen om hun rol als ‘social auditors’ waar te maken ten opzichte van overheden en hulporganisaties.
  • Een groep internationale hulporganisaties (o.a. Amnesty International, Oxfam, Greenpeace en Terre des Hommes) heeft het INGO accountability charter opgesteld om transparantie, verantwoording en effectief werken te bevorderen. Bij het rapporteren van hun activiteiten volgen ze de afspraken die door het Global Reporting Initiative zijn opgesteld.
Omhoog

Meer informatie

 

Volledige versie