Financiële informatie

De controle van de Algemene Rekenkamer richt zich op:

  • de betrouwbaarheid en ordelijkheid van de financiële informatie in de jaarverslagen van de ministers en het voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften;
  • de rechtmatigheid van de verplichtingen, uitgaven, ontvangsten en de balansposten.

De Algemene Rekenkamer controleert de financiële informatie die is opgenomen in de volgende overzichten:

  • de verantwoordingsstaat met toelichting;
  • de samenvattende verantwoordingsstaat van de agentschappen met toelichting;
  • de saldibalans met toelichting;
  • de in de bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen rapportage over de rechtmatigheid van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten.

Daarnaast controleert de Algemene Rekenkamer de in het Financieel jaarverslag van het Rijk opgenomen financiële informatie:

  • rijksrekening;
  • rijkssaldibalans.

Verantwoordelijkheid minister

Op grond van de Comptabiliteitswet 2016 (CW 2016) dient de minister een jaarverslag en een departementale saldibalans op te stellen, die voldoen aan de in de CW 2016 en in de daarop gebaseerde lagere regelgeving opgenomen eisen. Op grond van de CW 2016 dient de financiële informatie betrouwbaar en ordelijk te zijn weergegeven en overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften te zijn opgesteld.

De minister is ook verantwoordelijk voor de rechtmatigheid van de verplichtingen, uitgaven, ontvangsten en balansposten in de financiële overzichten. Deze zijn rechtmatig als zij tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de betreffende begrotingsartikelen en geldende wet- en regelgeving. Voor verplichtingen, uitgaven en ontvangsten die gevoelig zijn voor misbruik en oneigenlijk gebruik dient de minister een toereikend beleid te voeren.

De minister van Financiën stelt het Financieel jaarverslag van het Rijk en de rijkssaldibalans op.

Verantwoordelijkheid van de Algemene Rekenkamer

Op grond van de CW 2016 is het de verantwoordelijkheid van de Algemene Rekenkamer om de financiële informatie in het departementale jaarverslag en de departementale saldibalans te controleren en haar oordeel vast te leggen in een rapport. Wij stellen een verklaring van goedkeuring bij de rijksrekening en de rijkssaldibalans op.

Bij ons onderzoek maken wij gebruik van de internationale standaarden voor rekenkamers (International Standards of Supreme Audit Institutions, ‘ISSAIs’). Deze standaarden vereisen dat wij ethische voorschriften naleven en dat wij onze controle plannen en uitvoeren om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de financiële overzichten geen afwijkingen van materieel belang bevatten.

Bij het plannen van onze controles maken wij een inschatting van de risico’s dat financiële overzichten een afwijking van materieel belang bevatten. Daarbij nemen wij ook de interne beheersing bij de ministeries in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de financiële overzichten.

In verband met het budgetrecht van de Staten-Generaal richt de Algemene Rekenkamer haar controle zo in dat zij in staat is fouten en onzekerheden van materieel belang op artikelniveau te rapporteren.

Oordelen financiële informatie: fouten en onzekerheden

Onze oordelen over de financiële informatie en de toelichtingen daarop hangen in belangrijke mate af van omvang van de fouten en onzekerheden die wij in de financiële informatie aantreffen.

We spreken van een fout als bepaalde verplichtingen, uitgaven, ontvangsten of balansposten;

  • onrechtmatig zijn. In dat geval heeft de minister het geld niet uitgegeven of ontvangen volgens de daarvoor geldende wetten en regels of is het saldo niet volgens de daarvoor geldende wetten en regels tot stand gekomen.
  • niet betrouwbaar en/of niet ordelijk zijn weergegeven/niet aan de verslaggevingseisen voldoen. In dat geval heeft de minister de financiële informatie niet juist of niet volledig verantwoord.

We spreken van een onzekerheid als we de rechtmatigheid of de ordelijke of betrouwbare weergave niet kunnen vaststellen, bijvoorbeeld door onvolkomenheden in het financieel beheer.

Kwantitatieve en kwalitatieve tolerantiegrenzen

In onze oordeelsvorming lichten wij belangrijke fouten en/of onzekerheden toe. Er is sprake van belangrijke fouten en/of onzekerheden als onze tolerantiegrenzen bij de oordeelsvorming zijn overschreden.

Er zijn twee soorten tolerantiegrenzen, kwantitatieve en kwalitatieve.

Bij kwantitatieve tolerantiegrenzen kijken wij naar de omvang van de fouten en/of onzekerheden. De gebruikte kwantitatieve tolerantiegrenzen lichten wij bij de afzonderlijke oordelen toe.

Bij onze oordeelsvorming hanteren wij ook kwalitatieve tolerantiegrenzen. In dit geval wordt de kwalificatie belangrijke fout en/of onzekerheid niet bepaald door de financiële omvang, maar door de achterliggende oorzaak. Als bijvoorbeeld een minister een toezegging niet nakomt en als dit leidt tot fouten en/of onzekerheden, bestempelen wij deze fouten en/of onzekerheden als belangrijk, ongeacht de financiële omvang daarvan. Een overschrijding van een kwalitatieve tolerantiegrens brengen wij tot uitdrukking in een toelichtende paragraaf bij ons oordeel.

Oordeelsvorming financiële informatie in het departementale jaarverslag

De Algemene Rekenkamer controleert de financiële informatie die is opgenomen in de volgende overzichten:

  • de verantwoordingsstaat met toelichting;
  • de samenvattende verantwoordingsstaat van de agentschappen met toelichting;
  • de saldibalans met toelichting;
  • de in de bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen rapportage over de rechtmatigheid van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten.

In het Beoordelingskader financiële informatie lichten wij toe hoe wij bepalen of er sprake is van belangrijke fouten en/of onzekerheden in de financiële overzichten uit het departementale jaarverslag.
Naast het vaststellen of er sprake is van belangrijke fouten en/of onzekerheden gaan wij bij de oordeelsvorming over de financiële informatie in het departementale jaarverslag ook na of slotwetmutaties geen beleidsmatige mutaties bevatten.

Bij ons oordeel over de financiële informatie in het departementale jaarverslag maken wij standaard een voorbehoud. Ons oordeel kan worden herzien als de slotwetmutaties van het begrotingshoofdstuk niet door het parlement worden aangenomen.

Oordeelsvorming financiële informatie per begrotingsartikel

Wij rapporteren de belangrijke fouten en onzekerheden per begrotingsartikel. Dat doen we omdat de Staten-Generaal op het niveau van begrotingsartikel budgetrecht hebben. Een begrotingsartikel is de kleinste eenheid van een begrotingswet waarvan de Staten-Generaal het bedrag kunnen vaststellen.

De Tweede Kamer kan door haar recht van amendement een begrotingsartikel wijzigen, bijvoorbeeld opsplitsen in verschillende artikelen of het bedrag verhogen of verlagen. De Eerste Kamer kan de begrotingswet, inclusief eventuele wijzigingen, vervolgens goedkeuren of verwerpen, maar kan zelf geen wijzigingen aanbrengen.

Als de Staten-Generaal de begroting goedkeuren, geven zij de minister toestemming (autorisatie) om het afgesproken bedrag te besteden aan de afgesproken doelen. De minister kan een artikel dan niet meer wijzigen zonder hun toestemming.

Overzichten fouten en onzekerheden

De overzichten met fouten en onzekerheden zijn te vinden bij de verschillende rapporten. Let op: er zijn afrondingsverschillen mogelijk tussen de cijfers in de bijlagen van de rapporten en de tabellen op de website. 

Oordeelsvorming financiële informatie in het Financieel Jaarverslag van het Rijk

Wij hebben onderzocht of de rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk aansluit op de verantwoordingsstaten die zijn opgenomen in de departementale en niet-departementale jaarverslagen. Van de rijkssaldibalans hebben wij onderzocht of deze aansluit op de departementale en niet-departementale saldibalansen. Wij lichten onze oordeelsvorming over deze financiële overzichten in het Financieel jaarverslag van het Rijk toe aan de hand van het beoordelingskader financiële informatie.

Daarnaast onderzoeken wij of het Financieel jaarverslag van het Rijk en de rijkssaldibalans overeenkomstig de voorschriften zijn opgesteld.