'Wildgroei’ aan verzelfstandigingen noopt tot versterken rol parlement

In het eerste parlementaire onderzoek dat de Eerste Kamer heeft uitgevoerd wordt op 30 oktober 2012 geconcludeerd dat in de afgelopen dertig jaar de besluitvorming over het verzelfstandigen en privatiseren van overheidsorganisaties soms grillig is verlopen en dat de uitvoering grotendeels buiten het zicht van het parlement is geraakt.

De onderzoekscommissie onder voorzitterschap van senator Roel Kuiper (ChristenUnie) citeert in het rapport Verbinding verbroken? de Algemene Rekenkamer door deze situatie te omschrijven als ‘wildgroei’.

De rijksoverheid heeft vereenvoudiging en een kleinere rijksdienst nagestreefd, maar in plaats daarvan is de bestuurlijke complexiteit toegenomen. Er was geen samenhang in het beleid en geen gemeenschappelijke ‘road map’. Verschillen tussen ministeries zaten de doelstelling in de weg. Het heeft ontbroken aan breed gehanteerde beslis- of toetsingskaders die voor samenhang hadden moeten zorgen. De onderzoekscommissie van de Eerste Kamer bepleit daarom alsnog tot het aanbrengen van structuur en een beredeneerde ordening van vormen van private en publieke uitvoering van publieke taken. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties moet deze rijksbrede aanpak op zich nemen. De informatiepositie en de controle door de Tweede en Eerste Kamer moeten versterkt worden. De publieke verantwoording van publieke taken dient duidelijk te zijn. Dat kan onder meer door bestuurders van verzelfstandigde diensten in het parlement te laten uitleggen hoe het beleid uitgevoerd wordt.

De Eerste Kamer heeft vier casussen onderzocht van verzelfstandiging en privatisering: telefonie en post, spoor, reïntegratie en energie.

De Algemene Rekenkamer doet al jaren  onderzoek naar privatiseringen en verzelfstandigingen en heeft de onderzoekscommissie van de Eerste Kamer van onderzoeksmateriaal voorzien. President Saskia J. Stuiveling heeft in een openbaar gesprek met de commissie nader duiding gegeven aan deze bevindingen ten behoeve van dit parlementair onderzoek.

In het webdossier Verzelfstandigingen privatiseringen van overheidsorganisaties is meer informatie over relevant onderzoek van de Algemene Rekenkamer terug te vinden.