Toeslagschulden bij de Belastingdienst

De Algemene Rekenkamer doet onderzoek naar toeslagschulden van toeslagontvangers bij de Belastingdienst en de ontwikkelingen in deze schulden in de periode 2012-2017. Toeslagen zijn financiële regelingen die het inkomen aanvullen: de huurtoeslag, de zorgtoeslag, de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Jaarlijks krijgen honderdduizenden huishoudens te maken met terugvorderingen op deze reeds uitgekeerde toeslagen. In 2017 stond er bij de Belastingdienst in totaal voor € 1,6 miljard euro aan terugvorderingen van toeslagen uit. Ook de maatschappelijke kosten van langdurige schulden kunnen omvangrijk zijn. 

Maatschappij

Waarom onderzoeken we dit? 

Hoewel de toeslagen bedoeld zijn om inkomensondersteuning op huishoudensniveau te bieden en daarmee de financiële ruimte van huishoudens te vergroten, is er door verschillende instanties op gewezen dat het toeslagensysteem een risicofactor kan zijn voor het ontstaan van problematische schulden. Juist omdat het systeem van toeslagen werkt met voorschotten vooraf en definitieve vaststelling achteraf op basis van het daadwerkelijke inkomen, kan dit ertoe leiden dat veel geld moet worden terugbetaald dat al is uitgegeven. 

Sinds eind 2012 heeft de Belastingdienst een aantal maatregelen genomen om de hoogte en het aantal terugvorderingen terug te brengen. Met dit onderzoek willen we inzicht bieden in de hoogte, de duur, de stapeling en de opeenvolging van toeslagschulden op het niveau van de toeslagontvanger. We willen meer inzicht verschaffen aan het parlement over toeslagschulden en een bijdrage leveren aan het maatschappelijke debat over problematische schulden.

Alina

Wat zijn de onderzoeksvragen?

We onderzoeken of toeslagschulden een langdurig of tijdelijk probleem zijn. Zijn het telkens dezelfde mensen die toeslagschulden hebben (is er sprake van een ‘harde kern’) of wisselt dit min of meer willekeurig over de jaren? En is er bij bepaalde groepen sprake van een stapeling of herhaling van toeslagschulden? 

We werken dit uit in de volgende onderzoeksvragen: 

  • Hoe groot is groep toeslagontvangers die structurele toeslagschulden heeft? 
  • Houdt de lengte van de periode waarin toeslagontvangers toeslagschulden hebben verband met huishoudkenmerken, zoals inkomen of dienstverband (loondienst of zzp)? 
  • Hoeveel toeslagontvangers hebben te maken met stapeling van toeslagschulden? 
  • Is er een verband tussen de omvang en duur van toeslagschulden en maatregelen van de Belastingdienst sinds 2012? 

Stand van zakenToeslagschulden bij de Belastingdienst

Onderzoek in uitvoering