Sociale zekerheid in tijden van flexibilisering

De Algemene Rekenkamer onderzoekt wat de gevolgen zijn van de toename van flexibele arbeid (zowel zelfstandigen, als werknemers zonder vast contract en vaste uren) op de sociale zekerheid.

Maatschappij

Waarom onderzoeken we dit?



De toegenomen flexibilisering van de Nederlandse arbeidsmarkt zet het maatschappelijk debat rond de sociale zekerheid op scherp. Flexibilisering verandert de mate waarin we risico’s met elkaar delen. Dit roept zowel vragen op over de betaalbaarheid, als over de effectiviteit van de sociale zekerheid.

In dit onderzoek gaan we op zoek naar antwoorden op deze vragen. Dit gaan we doen door wetenschappelijke inzichten over de werking van de arbeidsmarkt te combineren met cijfers over (flex)werkenden. Daarnaast willen we de Tweede Kamer inzicht bieden in haar mogelijkheden invloed uit te oefenen op dit terrein, omdat flexibilisering van de arbeidsmarkt hoog op de politieke agenda staat. Hoe en wanneer kan zij de gevolgen van flexibilisering op de betaalbaarheid en effectiviteit van de sociale zekerheid beïnvloeden?

Dit onderzoek maakt deel uit van het meerjarige onderzoeksprogramma van de Algemene Rekenkamer ‘Premiesectoren Zorg en Sociale Zekerheid’. De sociale zekerheid is grotendeels premiegefinancierd.

Alina

Wat zijn de onderzoeksvragen?


Wetenschap en cijfers combinerend, onderzoeken we de volgende onderwerpen:

Ten eerste onderzoeken we of de betaalbaarheid van de sociale zekerheid verandert door flexibilisering. Verbetert flexibilisering de betaalbaarheid, omdat innovatieve zelfstandigen wellicht meer arbeidsproductiviteit en werk genereren, waardoor er minder uitkeringen nodig zijn? Verbeteren tijdelijke werknemers wellicht het aanpassingsvermogen van de economie, waardoor zij de werkgelegenheid zouden verbeteren en het beroep op uitkeringen zouden verminderen? Of verslechtert de betaalbaarheid van de sociale zekerheid juist, omdat zelfstandigen wellicht minder belasting en premies dan werknemers betalen? Of omdat tijdelijke werknemers wellicht vaker een uitkering hebben dan vaste werknemers?

De tweede onderzoeksvraag gaat over de effectiviteit van de sociale zekerheid. Hierbij onderzoeken we de vraag of flexibilisering de vangnetfunctie van de sociale zekerheid beïnvloedt. Lopen mensen meer of juist minder inkomensrisico’s? Kunnen zij daar waar zij extra risico’s lopen deze opvangen, bijvoorbeeld door een sociale zekerheidsuitkering of door voldoende vermogen of inkomsten uit een andere bron?

Tot slot brengen we in kaart in hoeverre de Tweede Kamer mogelijkheden en voldoende informatie heeft om op dit terrein invloed uit te oefenen.

Stand van zakenSociale zekerheid in tijden van flexibilisering

Onderzoek in uitvoering