Effecten van prikkels in autobelastingen

In Nederland speelt belastingheffing op auto’s een belangrijke rol, zowel bij aanschaf/registratie, bij het bezit, als bij (privé)gebruik van een auto. Het financieel belang van de autobelastingen is groot. In totaal ging het in 2017 (nog afgezien van de btw) om ongeveer € 16 miljard, waarvan de brandstofaccijnzen ongeveer de helft uitmaken. Naast het primaire financiële doel van de bijdrage aan de ontvangsten van het Rijk, zijn aan de autobelastingen ook andere beleidsdoelen verbonden, vooral gericht op duurzame mobiliteit. 

De resultaten van het onderzoek leveren we in fasen op. Reden is dat de Tweede Kamer ons vraagt om bevindingen over het fiscaal stimuleren van elektrisch rijden op korte termijn op te leveren. Een eerste feitelijke rapportage verwachten we in juni 2019 te publiceren.

Maatschappij

Waarom onderzoeken we dit



Uit een door ons uitgevoerde verkenning blijkt dat onderzoek naar de autobelastingen onder meer interessant is, omdat er vragen zijn over de effectiviteit en efficiëntie van de fiscale regelingen en de grondslagen van autobelastingen divers en onderling vervlochten zijn.

Bovendien zijn er knelpunten in de handhaving, onder andere door de veelheid aan vrijstellingen, uitzonderingen en tariefverschillen, die voor een deel ook de effectiviteit en efficiency van de autobelastingen ondergraven.

Hoewel diverse actoren aandacht besteden aan het onderwerp, is er geen overkoepelend beeld van de effectiviteit van het samenhangende geheel van de autobelastingen.

Onafhankelijk en los van eventuele (deel)belangen kan de Algemene Rekenkamer onderzoek doen op basis van feitelijke fiscale en financiële informatie die bij de Belastingdienst aanwezig is. Op die manier bieden we de Tweede Kamer een meer onderbouwd inzicht, ook in mogelijke knelpunten en onevenwichtigheden.

Alina

Wat zijn de onderzoeksvragen


Ons onderzoek richt zich op de doeltreffendheid en doelmatigheid van de verschillende autobelastingen met de volgende probleemstelling: ‘In hoeverre zijn de autobelastingen en de daarin verwerkte fiscale prikkels effectief en efficiënt om de daarmee beoogde doelen te bereiken?’

Daartoe onderzoeken we de fiscale prikkels in de grondslagen en tarieven van de autobelastingen en de effecten van vrijstellingen, uitzonderingen en tariefverschillen, het onderscheid tussen zakelijke en particuliere automobilisten en de verschillen in brandstofaccijnzen, toegespitst op de milieudoelstellingen.

We hanteren daarbij de volgende onderzoeksvragen:

  • Welke (verschillen in) fiscale prikkels zijn verwerkt in de grondslagen en tarieven van de autobelastingen, welke doelen worden daarmee beoogd en wat is de beleidstheorie daarachter?
  • Kloppen de aannames/uitspraken waarop de beleidstheorie is gebaseerd?
  • Welke samenhang is er (of ontbreekt eventueel) tussen de verschillende autobelastingen en versterken (of ondermijnen) de grondslagen van de autobelastingen elkaar?
  • In hoeverre zijn vrijstellingen, uitzonderingsregelingen en tariefverschillen in de autobelastingen in lijn met de beleidsdoelen en wat is de actuele onderbouwing daarvan?
  • In hoeverre zijn (eventuele) neveneffecten van de (grondslagen voor de) autobelastingen in beeld?

Stand van zakenEffecten van prikkels in autobelastingen