Interview met Wouter Koolmees

In 2011 verscheen de Bezuinigingsmonitor waarin de Algemene Rekenkamer per ministerie een overzicht geeft van gerealiseerde besparingen. Hoe beoordeelt u de rol van de Algemene Rekenkamer bij de controle op die bezuinigingen?

Heel belangrijke rol, want de Algemene Rekenkamer heeft zelf het initiatief genomen om met de Bezuinigingsmonitor te komen. Bij de debatten over de regeringsverklaringen, de allereerste financiële beschouwingen, heb ik zelf in de Kamer nog gevraagd  aan het kabinet om zo’n monitor te ontwikkelen. Ik wil graag controle hebben op de voortgang van de bezuinigingen van het kabinet. Toen was de minister van Financiën niet zo happig om dat toe zeggen. Gelukkig heeft de  Rekenkamer toen het initiatief genomen om zo’n bezuinigingsmonitor te maken. En kunnen we nu ook echt elk jaar controleren of de beloftes uit het regeerakkoord ook echt waargemaakt worden. Dat is, denk ik, heel belangrijk. Vervolgens heeft de minister van Financiën het initiatief overgenomen en is het nu een vast onderdeel van de stukken bij  Prinsjesdag. Dus een hele belangrijke en positieve rol van de Rekenkamer daarin.

De Tweede Kamer heeft de  Algemene Rekenkamer gevraagd om het rapport over de staatsbalans te maken. Waarom?

Dat heeft twee doelen, denk ik. Het ene doel is om inzichtelijk te krijgen:  we hebben schulden van de overheid, maar wat voor bezittingen staan daar tegenover. Dat is één. En ten tweede: hoe waardeer je al die verschillende garanties, verplichtingen, leningen. Wat is nu echt het risico wat de Nederlandse belastingbetaler loopt op dat soort instrumenten?

En die discussie is wel heel erg losgebarsten naar aanleiding van de financiële crisis van 2008/2009, toen de overheid veel belangen heeft gekregen in Fortis, ABN/AMRO, ING. Allerlei garanties heeft gegeven over interbancair leenverkeer. En toen kwam ook snel de vraag: wat is het risico nu waard en welke garantie ga je nu eigenlijk aan als overheid? En meer inzicht in de waarde van die garanties of de potentiële schade van zo’n garantie is heel nuttig om zo’n discussie te kunnen voeren in de politiek: willen we dat wel, willen we daarvoor wel garant staan? Is het wel een verstandig instrument? Wat het wel heeft veroorzaakt, die discussie over de staatsbalans, is: hebben we wel genoeg inzicht in de financiële verplichtingen van de overheid?  De garanties, leningen en dat soort dingen. En de conclusie is toch dat we dat niet hebben en dat we daar echt nog wel een stap vooruit moeten maken om meer inzicht te krijgen in het totale financiële plaatje van de overheid. En daarom is het goed om zo’n overzicht te hebben van de Staatsbalans over de impliciete verplichtingen van de Staat, over de garanties en de verplichtingen. Om gewoon een totaalbeeld te hebben van de financiële huishouding van de overheid.