Topsport in Nederland

De Algemene Rekenkamer heeft het onderzoek 'Topsport in Nederland' uitgevoerd ter gelegenheid van het vertrek van collegelid Pieter Zevenbergen: een man die groot belang hecht aan zowel internationale ontwikkelingen als aan de sportwereld. In dit onderzoek naar de kosten en baten van topsport in Nederland geven we een indicatie van hoeveel de rijksoverheid en De Lotto bijdragen aan de Nederlandse medailles op de Olympische en Paralympische Spelen in Beijing.

Topsport heeft zich de laatste twintig jaar stormachtig ontwikkeld. Er is een ware medaillewedloop ontstaan tussen landen.

NOC*NSF is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van topsport - samen met Gehandicaptensport Nederland en de sportbonden. De rijksoverheid voert vanaf 1994 gericht topsportbeleid en investeert daarin vanwege het grote maatschappelijke belang: het brengt mensen letterlijk en figuurlijk in beweging! Het kabinet ondersteunt daarom de ambitie om Nederland bij de beste tien topsportlanden te laten horen. Bovendien streeft Nederland een Olympisch sportklimaat na, dat kan leiden tot een mogelijke kandidaatstelling van Nederland als gastland voor de Olympische en Paralympische Spelen in 2028.

Topsport kost geld. Jaarlijks geven de sportbonden ongeveer 63 miljoen euro uit aan topsport. Het grootste deel komt van de bonden zelf en de rijksoverheid draagt gemiddeld 7,5 miljoen euro bij. De Lotto is met ongeveer 10 miljoen euro ook een belangrijke financier. Aan paralympische topsport wordt jaarlijks ongeveer 2,5 miljoen euro uitgegeven. De rijksoverheid neemt daarvan 400.000 euro voor haar rekening en De Lotto financiert, met 1,2 miljoen euro, bijna de helft. De Lotto-inkomsten zijn dus belangrijk voor de sport. Maar de totale Lotto-inkomsten voor NOC*NSF zijn de laatste jaren wel gedaald.

Om de medailleprijs te berekenen, hebben we bekeken hoeveel geld de rijksoverheid en De Lotto hebben besteed aan de nominatie van sporters voor Beijing 2008. Voor de Olympische Spelen is dat jaarlijks gemiddeld een bedrag van 17,7 miljoen euro. Voor paralympische sporters is jaarlijks gemiddeld ongeveer 1,8 miljoen euro uitgetrokken.

Er is momenteel sprake van professioneel uitgevoerd topsportbeleid in Nederland. Het topsportklimaat is verbeterd en er ontbreekt weinig meer aan – wat nog wel beter kan, is het in een vroeg stadium herkennen van topsporttalent. Gezien de olympische- en paralympische ambities van Nederland zien we daarnaast vier uitdagingen voor de toekomst:

1. De samenwerking tussen het Ministerie van VWS en NOC*NSF zou van een subtiel samenspel moeten uitgroeien tot een robuust samenspel.
2. Gezien de dalende Lotto-inkomsten zouden alternatieve financieringsbronnen kunnen worden gezocht.
3. De internationale topsport richt zich meer en meer op het bedrijfsleven. De rijksoverheid zou een visie moeten ontwikkelen op de verhouding tussen publieke en private financiering gelet op het maatschappelijke belang van topsport.
4. De gehandicaptensport blijkt minder aantrekkelijk voor het bedrijfsleven en is daardoor nog sterker afhankelijk van De Lotto. Kan de gehandicaptensport de achterstand op gebied van topsportprestaties inhalen?

De staatssecretaris van VWS, Jet Bussemaker, en de voorzitter van NOC*NSF, Erica Terpstra, reageren positief op ons rapport. Het kan helpen bij de voortgang van het Olympisch Plan 2028. Bussemaker beschouwt het rapport als steun voor haar beleid. Terpstra leidt eruit af dat Nederland de topsport en de financiering daarvan serieus neemt. Ook zij bedankt Pieter Zevenbergen voor zijn inzet voor de sport.