Gebruik van horizontale verantwoordingsinformatie

Veel publieke taken worden uitgevoerd door instellingen op afstand van het Rijk die daarvoor gefinancierd worden uit publieke gelden. Om na te gaan of de taken goed worden uitgevoerd en het geld rechtmatig wordt besteed, houdt de minister toezicht op deze instellingen.
De minister kan in zijn toezicht gebruik maken van horizontale verantwoordingsinformatie van de instellingen. Horizontale verantwoordingsinformatie is erop gericht stakeholders en belangstellenden op de hoogte te stellen van het reilen en zeilen van de instelling. Horizontale verantwoordingsinformatie is met een ander doel tot stand gebracht en daarmee ook anders van aard dan verticale verantwoordingsinformatie. Daarom kan de minister voor zijn (verticale) verantwoording naar de Tweede Kamer niet zonder meer gebruik maken van horizontale verantwoordingsinformatie van een instelling. Hoe de minister in zijn toezicht wel gebruik maakt of kan maken van horizontale verantwoordingsinformatie is de vraag.

In ons rapport geven we weer hoe de ministeries in zowel beleid als praktijk omgaan met het uitgangspunt dat gebruik kan worden gemaakt van horizontale verantwoordingsinformatie.
Op grond van onze bevindingen hebben we een handreiking opgesteld voor het gebruik van horizontale verantwoordingsinformatie in het verticale toezicht. Belangrijke aandachtspunten hierin zijn het gesprek tussen toezichthouder en gecontroleerde, het afwegen van kansen en risico’s, de uitwerking in beleid, het stellen van eisen aan de informatie en het periodiek verifiëren van de informatie.

De minister kan voor zijn (verticale) verantwoording naar de Tweede Kamer niet zonder meer gebruik maken van horizontale verantwoordingsinformatie van een instelling. Hoe de minister in zijn toezicht wel gebruik kan maken van horizontale verantwoordingsinformatie is de vraag. De belangrijkste lessen die we uit ons onderzoek trekken zijn: 

1. Horizontale verantwoordingsinformatie wordt niet als vervanging, maar slechts als aanvulling gezien op het verticale toezicht van de minister.
2. Er kleven verschillende kansen en risico’s aan het gebruik van horizontale verantwoordingsinformatie; deze moeten tegen elkaar afgewogen worden.
3. Als de ministers meer gebruik gaan maken van horizontale verantwoordingsinformatie, dient het rijksbeleid op dit punt geconcretiseerd te worden.
   

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gaf in zijn reactie op ons rapport aan zich te kunnen vinden in de lessen en handreiking en deze te zullen gebruiken bij het actualiseren van de Kaderstellende Visie op Toezicht.