Bezuinigingsmonitor 2011

Het is ons opgevallen dat van de voorgenomen bezuiniging van € 2,9 miljard, € 2,65 miljard (91,2%) is ingeboekt. € 107 miljoen van het verschil tussen de voorgenomen en de ingeboekte bezuiniging wordt veroorzaakt door afrondingsverschillen. De overige € 147 miljoen worden veroorzaakt door wijzigingen in de geplande lastenverzwaringen/-verlichtingen:

• De btw-verhoging op de podiumkunsten is met een half jaar uitgesteld. 
• De afschaffing van een aantal heffingskortingen in box 3 gaat niet per direct volledig in, maar wordt uitgesmeerd over een aantal jaar.
• De verhoging van de assurantiebelastingen is met twee maanden uitgesteld.

De ombuigingen en intensiveringen zijn wel ingeboekt conform de plannen in het regeerakkoord.

Verder is ons opgevallen dat een belangrijk deel van de budgettaire effecten van het regeerakkoord voor 2011 is ingeboekt op de Aanvullende Posten, die buiten de Rijksbegroting vallen. In 2011 is per saldo € 1,52 miljard aan bezuinigingen op deze posten geboekt (52,4% van de voorgenomen € 2,9 miljard). Deze posten vallen formeel niet onder het budgetrecht van de Tweede Kamer. Op de uitgaven binnen het premiegefinancierde deel van het Budgettair Kader Zorg (BKZ) en het kader Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA), waar ook een deel van de bezuinigingsmaatregelen is ingeboekt, kan de Tweede Kamer overigens wel sturen, via het beleid.

Bij een aantal maatregelen hebben we geconstateerd dat daadwerkelijke beleidskeuzes voor 2011 zijn uitgebleven:

• Bij de Ministeries van Buitenlandse Zaken (BuZa), Infrastructuur en Milieu (IenM), Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) worden respectievelijk € 2 miljoen, € 10 miljoen, € 17,6 miljoen en € 10 miljoen aan bezuinigingen ingeboekt in de begroting, zonder dat deze zijn toegewezen aan specifieke activiteiten, instellingen of beleidsinstrumenten.
• De minister van Defensie heeft zijn bezuinigingstaakstelling voor 2011 grotendeels (€ 163 van de € 200 miljoen) ingevuld door geplande investeringen in materieelprojecten en infrastructuur op te schuiven naar de toekomst. Op de langere termijn is er daardoor geen sprake van een bezuiniging. Het uitstellen van investeringen zorgt er hoogstens voor dat de ruimte voor nieuwe investeringsbeslissingen in de komende jaren beperkt wordt.
• Bij de bezuiniging op het budget voor ontwikkelingssamenwerking (OS) wordt een deel van de bezuiniging in 2011 (€ 60 miljoen) gerealiseerd door het uitstellen van de jaarlijkse bijdrage aan de internationale ontwikkelingsassociatie (IDA) van 2011 naar 2012, 2013 en 2014. Aangezien deze betaling is uitgesmeerd over de komende jaren, zal dit in die jaren tot bezuinigingen elders binnen het OS-budget moeten leiden om tot de gewenste bezuinigingen te komen.

Een van de belangrijkste doelen van het kabinet-Rutte/Verhagen is de verbetering van het begrotingssaldo met ongeveer € 18 miljard in 2015. Wij zijn van mening dat de Tweede Kamer minimaal jaarlijks door het kabinet geïnformeerd zou moeten worden over de voortgang van deze bezuinigingsoperatie. Wij bevelen het kabinet daarom aan om vanaf 2012 jaarlijks op Verantwoordingsdag te rapporteren over de mate waarin de budgettaire effecten van de maatregelen uit het regeerakkoord zijn gerealiseerd. De overzichten die wij voor dit rapport hebben gemaakt zouden daarbij mogelijk als voorbeeld kunnen dienen.

De minister van Financiën heeft op 4 mei 2011 gereageerd op ons rapport. De minister is het met ons eens is dat het belangrijk is om aan de Tweede Kamer informatie te verschaffen over de voortgang van de maatregelen uit het regeerakkoord. Wat betreft onze aanbeveling om vanaf 2012 jaarlijks op Verantwoordingsdag te rapporteren over de mate waarin de maatregelen uit het regeerakkoord zijn gerealiseerd, wijst de minister van Financiën op een aantal verschillende informatiebronnen waarmee de Tweede Kamer wordt of zal worden geïnformeerd. Wij vinden het juist van groot belang dat de Tweede Kamer jaarlijks op minimaal één moment (Verantwoordingsdag) en in één oogopslag (zoals in onze overzichten) kan zien hoe de voortgang van de maatregelen uit het regeerakkoord ervoor staat. De Algemene Rekenkamer kan vervolgens de juistheid en de volledigheid van die informatie beoordelen en de Tweede Kamer hierover informeren.

Meer informatie