Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

U bevindt zich op: Home › Publicaties › Onderzoeksrapporten › Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

Gepubliceerd op: 18 mei 2010

In het kader van de heroverwegingsoperatie van het vierde kabinet-Balkenende heeft de Algemene Rekenkamer onderzocht of en zo ja welke informatie er beschikbaar is over de effectiviteit van drie soorten financiële regelingen (fiscale stimuleringsmaatregelen (‘belastinguitgaven’), specifieke uitkeringen, subsidies). Ook hebben we in kaart gebracht welke financiële regelingen buiten de heroverwegingen zijn gebleven.

Download overzicht met informatie over financiële regelingen


Rapport PDF, 4743 kB

Conclusies

  • Bijna een derde van totale budget voor belasting­uitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies (respec­tie­ve­lijk € 7,8, € 1,4 en € 1,6 miljard op totaal budget van € 33,9 miljard) is niet betrokken in de herover­wegingen.
  • 40% van het totaal aantal belastinguitgaven (financieel belang € 4,7 miljard) is niet geëvalueerd.
  • 86% van de specifieke uit­keringen (financieel belang € 7,4 miljard) is niet geëvalu­eerd; zeven van de vijftien evaluaties bevatten informatie over effectiviteit.
  • Een volledig overzicht van werke­lijke uitgaven voor specifieke uitkeringen ontbreekt.
  • 81% van de lopende subsidies (financieel belang € 4,3 miljard) is niet geëvalueerd. 45 van deze subsidies zijn ouder dan vijf jaar (financieel belang € 0,4 miljard). Van de subsidies die voor 2005 werden ingesteld is 59% dus niet geëvalueerd.
  • Voor 55% van 325 subsidies met verwachte looptijd van meer dan vijf jaar is geen evaluatie gepland.
  • 38% van de subsidies heeft geen einddatum. Voor ruim de helft hiervan is geen evaluatie gepland. Daarmee is nog niet voldaan aan motie-Van As uit 2003, waarin werd gesteld dat alle subsidies van een einddatum moesten worden voorzien.
Aanbevelingen

Wij hebben de minister van Financiën en de staatssecretaris van BZK de volgende aanbevelingen gedaan:

  • Rapporteer jaarlijks over de rijksuitgaven voor specifieke uitkeringen.
  • Stel de frequentie van de informatie­voorziening over subsidies opnieuw vast. Het huidige Subsidie­overzicht Rijk is te snel achterhaald. Het nieuwe overzicht moet inzicht geven in aantal lopende subsidie­rege­lingen, het daarmee gemoeide financieel belang, de einddatum en de geplande c.q. uitgevoerde evaluaties.
  • Stel voor alle lopende subsidieregelingen een evalu­atieplanning op en neem deze op in eerstvolgende Subsidie­overzicht Rijk. Meld expliciet en met redenen omkleed indien evaluatie niet zinvol of niet haalbaar wordt geacht.
  • Voorzie subsidieregelingen zonder einddatum op korte termijn van een einddatum en neem deze op in eerst­volgende Subsidieoverzicht Rijk. Meld expliciet en met redenen omkleed indien er bewust voor wordt gekozen geen einddatum vast te leggen.
Reactie

In reactie op onze constatering dat bijna een derde van het totale jaarbudget voor belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies niet in de heroverweging is betrokken, antwoordt de minister van Financiën dat de heroverweging de belangrijke taakgebieden van het kabinet als uitgangspunt had en niet gericht was op een integraal overzicht van een bepaald type instrument.

De minister zegt toe te zullen onderzoeken hoe voorzien kan worden in frequentere informatie over subsidies, en om het volgende Subsidieoverzicht Rijk uit te breiden met informatie over subsidie-evaluaties die onderdeel zijn van beleidsdoorlichtingen en over doorlopende subsidies zonder einddatum.
Onze aanbeveling om voor iedere subsidie een einddatum vast te leggen dan wel expliciet aan te geven waarom dit niet gebeurt, neemt de minister niet over. Dat vindt de Algemene Rekenkamer spijtig. Kennis over effectiviteit zou een rol moeten spelen bij een besluit over voorzetting.

De staatssecretaris van BZK zegt toe in het jaarlijkse overzicht van specifieke uitkeringen ook aandacht te zullen besteden aan de effectiviteit van dit instrument. Zij vindt het echter niet zinvol om jaarlijks te rapporteren over de gelden die van rijkswege zijn uitge­geven aan specifieke uitkeringen.
Dit laatste vindt de Algemene Rekenkamer een gemiste kans, omdat dit betekent dat de kosten van het beleid voor de Tweede Kamer niet systematisch in beeld worden gebracht.

Meer informatie
Factsheets

Op 2 april 2010 heeft de Algemene Rekenkamer factsheets naar de Tweede Kamer gestuurd waarin per ambtelijke werkgroep wordt aangegeven welke rapporten de Algemene Rekenkamer de afgelopen jaren heeft uitgebracht en wat de belangrijkste conclusies en aanbevelingen waren. Hiermee wil de Algemene Rekenkamer relevante kennis en inzichten beschibaar stellen.

  1. Energie en klimaat
  2. Leefomgeving en natuur
  3. Mobiliteit en water 
  4. Wonen
  5. Kindregelingen
  6. Productiviteit onderwijs 
  7. Hoger onderwijs
  8. Innovatie en toegepast onderzoek
  9. Op afstand van de arbeidsmarkt
  10. Werkloosheid
  11. Curatieve zorg
  12. Langdurige zorg
  13. Internationale samenwerking
  14. Asiel, immigratie en integratie
  15. Veiligheid en terrorisme
  16. Uitvoering belasting- en premieheffing
  17. Toeslagen
  18. Openbaar bestuur
  19. Bedrijfsvoering (inclusief ZBO's)
  20. Internationale veiligheid

Algemeen (factsheet met algemene bevindingen)

Stand van zaken

  • Reactie staatssecretaris van BZK

    Reactie | 18-05-2010 |  PDF, 720 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

  • Reactie minister van Financiën

    Reactie | 18-05-2010 |  PDF, 971 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

  • Rapport Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Rapport | 18-05-2010 |  PDF, 4743 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

  • Rijk kent effecten vaak niet van stimuleren met miljarden

    Persbericht | 18-05-2010 | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Met tientallen miljarden euro’s stimuleert het Rijk elk jaar via fiscale maatregelen, specifieke uitkeringen en subsidies een scala aan ontwikkelingen. Dit geld wordt via honderden regelingen verdeeld. De rijksoverheid weet in veel gevallen niet of deze financiële instrumenten het beoogde effect hebben. Veel van deze regelingen worden namelijk niet geëvalueerd, ook niet als ze al langer dan vijf jaar bestaan. In wel uitgevoerde evaluaties wordt niet altijd een uitspraak over de effectiviteit van de regeling gedaan. Bijna een derde deel van het totale budget voor deze financiële instrumenten is geen onderwerp geweest van de voorstellen van de ambtelijke werkgroepen Brede heroverwegingen.

  • Toelichting op het overzicht met subsidies

    Bijlage | 18-05-2010 | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Tabel met toelichting en verantwoording overzicht subsidies (Open Document Format).

  • Toelichting op het overzicht met subsidies

    Bijlage | 18-05-2010 |  Excel-document, 338 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Tabel met toelichting en verantwoording overzicht subsidies (Excel 97-2003).

  • Toelichting op aanpak onderzoek

    Bijlage | 18-05-2010 |  PDF, 74 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Toelichting op de aanpak van het onderzoek naar beschikbare informatie over uitgevoerde en geplande effectevaluaties van subsidieregelingen.

  • Overzicht belastinguitgaven

    Bijlage | 18-05-2010 | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Overzicht met beschikbare informatie over de effectiviteit van fiscale stimuleringsmaatregelen (belastinguitgaven). U kunt zelf sorteren (bijvoorbeeld op naam van de regeling, ambtelijke werkgroep heroverwegingen, ministerie). In het overzicht staan ook links naar beschikbare evaluaties (Open Document Format)

  • Overzicht belastinguitgaven

    Bijlage | 18-05-2010 |  Excel-document, 99 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Overzicht met beschikbare informatie over de effectiviteit van fiscale stimuleringsmaatregelen (belastinguitgaven). U kunt zelf sorteren (bijvoorbeeld op naam van de regeling, ambtelijke werkgroep heroverwegingen, ministerie). In het overzicht staan ook links naar beschikbare evaluaties (Excel 97-2003)

  • Overzicht specifieke uitkeringen

    Bijlage | 18-05-2010 | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Overzicht met beschikbare informatie over de effectiviteit van specifieke uitkeringen. U kunt zelf sorteren (bijvoorbeeld op naam van de regeling, ambtelijke werkgroep heroverwegingen, ministerie). In het overzicht staan ook links naar beschikbare evaluaties (Open Document Format)

  • Overzicht specfieke uitkeringen

    Bijlage | 18-05-2010 |  Excel-document, 44 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Overzicht met beschikbare informatie over de effectiviteit van specifieke uitkeringen. U kunt zelf sorteren (bijvoorbeeld op naam van de regeling, ambtelijke werkgroep heroverwegingen, ministerie). In het overzicht staan ook links naar beschikbare evaluaties (Excel 97-2003).

  • Overzicht subsidies

    Bijlage | 18-05-2010 | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Overzicht met het resultaat van onze analyse van beschikbare informatie over uitgevoerde en geplande effectevaluaties van subsidieregelingen en over de aanwezigheid van een einddatum per subsidie (Open Document Format).

  • Overzicht subsidies

    Bijlage | 18-05-2010 |  Excel-document, 245 kb | Inzicht in belastinguitgaven, specifieke uitkeringen en subsidies

    Overzicht met het resultaat van onze analyse van beschikbare informatie over uitgevoerde en geplande effectevaluaties van subsidieregelingen en over de aanwezigheid van een einddatum per subsidie (Excel 97-2003).

 

Volledige versie