U bevindt zich op: Home Publicaties Onderzoeksrapporten

Monitoring verwerving Joint Strike Fighter

Stand van zaken augustus 2009

Sinds 2005 informeren wij de Tweede Kamer over de stand van zaken rond de verwerving van de Joint Strike Fighter (JSF) in het kader van het project 'vervanging F-16' van het Ministerie van Defensie.
In dit vijfde monitoringsrapport, dat wij op 4 februari 2010 hebben gepubliceerd, presenteren we onze conclusies over de stand van zaken in augustus 2009.

Rapport Monitoring verwerving Joint Strike Fighter PDF, 1924 kB


Conclusies

Politieke besluitvorming

Kabinet en Tweede Kamer hebben afgelopen jaar besloten dat Nederland niet in 2010 maar in 2012 een definitief besluit neemt over de aanschaf van de JSF. Hierdoor is de mogelijkheid ontstaan om de zogeheten verkenningen, die bedoeld zijn om een volgend kabinet te adviseren over de ambities en samenstelling van de krijgsmacht en over de Defensiebestedingen, te betrekken bij de besluitvorming. Naar onze mening is het zinvol om dat te doen.
Net als vorig jaar concluderen we dat het Ministerie van Defensie zich nauwelijks voorbereidt op de mogelijkheid dat in 2012 wordt gekozen voor een ander toestel dan de JSF. Het ministerie beschouwt de JSF op basis van de kandidatenvergelijking uit 2008 als enige overgebleven kandidaat voor de vervanging van de F-16. Deze uisluitende focus op de JSF beschouwen wij als een risico.

Financiële onderbouwing

De staatssecretaris van Defensie heeft de aanbevelingen uit onze voorgaande JSF-monitoringsrapporten, over een actueel en vergelijkbaar kostenoverzicht van het JSF-project, opgevolgd. In de Jaarrapportage 2008 zijn alleen nog niet alle aanvullende en gerelateerde kosten opgenomen die in interne memoranda wel worden bijgehouden. De in deze memoranda genoemde bedragen wijzen op een mogelijke verhoging van het investeringsbudget voor Defensiematerieel met naar schatting € 194 miljoen tot € 298 miljoen.
De kostenontwikkeling van de JSF blijft vooralsnog onzeker. Naar verwachting zal daar eind 2010 meer duidelijkheid over bestaan.

Voorbereidingen: informatiebeveiliging

Lockheed Martin levert de JSF met een eigen informatiesysteem: het Autonomic Logistics Information System (ALIS). Er bestaan nog veel onduidelijkheden over de beveiliging van informatie die alleen voor Nederland bestemd is in ALIS.
Verder signaleren wij onduidelijkheden rond de implementatie van ALIS. Het ministerie heeft eerder intern aangegeven dat er een budget van € 44 miljoen is voor de implementatie van ALIS, maar op het moment van onderzoek was het niet duidelijk welke activiteiten moeten worden uitgevoerd en welke kosten daarmee gemoeid zijn.
Het project vervanging F-16 is niet opgenomen in het meest recente overzicht van grote ICT-projecten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), waarin over projecten met een ICT-component van € 20 miljoen of meer moet worden gerapporteerd.


Aanbevelingen

Wij bevelen de staatssecretaris van Defensie aan:

  • na te gaan wat het budget voor de implementatie van ALIS is en zo nodig (als het meer is dan € 20 miljoen) alsnog te rapporteren aan het Ministerie van BZK;
  • te zorgen voor noodzakelijke sturingsinformatie met betrekking tot alle activiteiten die nodig zijn voor de implementatie van ALIS binnen de Defensieorganisatie, met aandacht voor samenhang tussen activiteiten en beschikbare hoeveelheid tijd, geld en mensen;
  • voor definitieve besluitvorming over de vervanging van de F-16 in kaart te brengen hoe de veiligheid van gevoelige Nederlandse informatie in ALIS is geborgd en zo nodig aanvullende maatregelen te treffen.

Reacties

In zijn reactie op ons rapport geeft de staatssecretaris van Defensie onder meer aan dat wij met onze conclusie over uitsluitende focus op de JSF voorbij gaan aan de inspanningen die zijn verricht in het kader van de actualisering van de kandidatenevaluatie uit 2008, het overleg met de Tweede Kamer in het voorjaar van 2009 over de resultaten daarvan en de politieke besluitvorming tot op heden. De staatssecretaris wijst erop dat gezien de deelneming aan de ontwikkeling van de JSF, het project vervanging F-16 vooral is gericht op de verwervingsvoorbereiding van de JSF.
Verder is het volgens de staatssecretaris niet nodig ALIS toe te voegen aan het overzicht met grote ICT-projecten. Hij wijst op het herziene rapportagemodel, waarin departementen zijn overeengekomen dat ICT-componenten die een geïntegreerd onderdeel zijn van een infrastructureel project of een materieelaanschaf en waarvoor zelfstandige sturing en monitoring niet mogelijk of zinvol is, niet worden opgenomen in de rijksbrede rapportage grote ICT-projecten.

Meer informatie

Aanleiding

De Algemene Rekenkamer volgde vanaf 1979 de aanschaf van de F-16. Het monitoren van de verwerving van de JSF is een vervolg op dit onderzoek. De Algemene Rekenkamer monitort de verwerving van de Joint Strike Fighter (JSF) om de Tweede Kamer te kunnen voorzien van onafhankelijke informatie over de voortgang van het JSF-programma en om de Tweede Kamer te wijzen op eventuele risico’s. De Algemene Rekenkamer vindt het belangrijk dat de Tweede Kamer in de voorbereiding op de besluitvorming over de vervanging van de F-16 goed geïnformeerd is. In onze rapportage over 2008 concludeerden wij onder andere dat er verbetering mogelijk is in de informatievoorziening over de financiële onderbouwing van de deelname aan het JSF-programma. Zo ontbrak een volledig overzicht van onderling vergelijkbare kosten.


Stand van zaken

 

Volledige versie