Ecologische Hoofdstructuur

In het terugblikonderzoek bevelen wij de minister dan ook aan om de ingezette verbeteringen door te zetten. Om de EHS-doelen in 2018 te bereiken, is een aanzienlijke versnelling van het realisatietempo nodig. We onderstrepen daarbij nogmaals het belang van onze aanbeveling uit 2006:

• Zorg ervoor dat het Rijk en de provincies zich bij de keuze uit de realisatiewijzen meer laten leiden door de vraag welke beheerder op de beoogde EHS-locatie de gewenste natuurdoelen het best en tegen de laagste kosten kan realiseren. 
• Zorg ervoor dat provincies subsidies voor agrarisch natuurbeheer doelmatiger inzetten door de gebieden voor agrarisch beheer compacter te begrenzen in provinciale gebiedsplannen. 
• Onderzoek de mogelijkheden om continuïteit in het agrarisch beheer te bevorderen.

Verder dringt de Algemene Rekenkamer erop aan dat de minister en de provincies snel duidelijke afspraken maken over de verantwoording over het Investeringsbudget Landelijk Gebied, dat de provincies krijgen om het EHS-beleid uit te voeren.

Ook beveelt de Rekenkamer aan duidelijk te maken welke gebieden tot de EHS behoren of moeten gaan behoren, door digitale kaarten op internet te plaatsen. De minister gaat onderzoeken of dat mogelijk is.

In deze terugblik hebben we gekeken hoe het is gesteld met onze conclusies en aanbevelingen uit het rapport uit 2006. In dat jaar concludeerden we namelijk dat het beleid van de overheid te traag verloopt om met een aaneengesloten netwerk van beschermde natuurgebieden de bedreigde biodiversiteit in Nederland te beschermen. De Ecologische hoofdstructuur (EHS) wordt uitgebreid via drie sporen:

1. Door grond te verwerven en in te richten als natuur.
2. Door overeenkomsten met particulieren aan te gaan, die op hun grond nieuwe natuur realiseren (particulier natuurbeheer).
3. Door subsidie te verlenen voor agrarisch natuurbeheer, waarbij landbouwgrond natuurvriendelijk beheerd wordt.

In onze terugblik concluderen we dat de sturing van het beleid sinds 2006 is verbeterd. Het tempo ligt echter niet hoog genoeg om de doelstelling van 275.000 hectare nieuwe EHS in 2018 te halen. Het tempo is de afgelopen drie jaar juist afgenomen: van gemiddeld 7.000 hectare natuurgebied per jaar erbij (1990-2004) naar nog geen 5.000 hectare per jaar (2005-2007). Eind 2007 was 44% van de EHS gereed, inclusief gebieden voor agrarisch beheer die buiten de EHS liggen (31% zonder deze gebieden).

De oppervlakte agrarisch beheer is in 2007 kleiner geworden. Bovendien is de bereidheid onder particulieren te gering om het geplande deel van de EHS via particulier natuurbeheer in te vullen. Ook wijst de Rekenkamer er op dat er veel grond voor nieuwe natuur is aangekocht die nog niet is ingericht (35.000 hectare).

Verder concluderen we dat de kwaliteit van gegevens uit de eerste voortgangsrapportage niet is gewaarborgd, al is de informatie beter dan in eerdere rapportages van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Door duidelijker rijksbeleid wordt de EHS planologisch beter beschermd. Dit beleid wordt echter nog onvoldoende vertaald in het ruimtelijk beleid van provincies en bestemmingsplannen van gemeenten.