Rijk verantwoord 2007

• Rijksrekening en Saldibalans van het Rijk 2007 goedgekeurd
• Jaarverslagen 2007: voldoen op één na
• Bedrijfsvoering blijft van voldoende niveau, maar het beeld is wisselend
• Beleidsinformatie in ontwikkeling
• Zorgen om vernieuwing rijksdienst blijven

Op Verantwoordingsdag publiceren wij onze rapporten bij de jaarverslagen en ons rapport Rijk Verantwoord, waarin onze verklaring van goedkeuring bij de Rijksrekening is opgenomen. Daarnaast informeren wij de Tweede Kamer over de bedrijfsvoering van de departementen en de verantwoording die de ministers daarover afleggen in hun jaarverslagen.

Rijksrekening en Saldibalans van het Rijk 2007 goedgekeurd

We hebben de in het Financieel jaarverslag van het Rijk opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk (Rijksrekening 2007) en de Saldibalans van het Rijk 2007 goedgekeurd.

Jaarverslagen 2007: voldoen op één na

Van de 26 jaarverslagen van ministers over 2007 voldoen er 25 aan de wettelijke eisen. Het totaalbedrag aan fouten en onzekerheden is afgenomen ten opzichte van 2006.
Bij het jaarverslag van het Ministerie van VROM overschrijden de fouten in de verplichtingen de tolerantiegrens, in totaal € 116,8 miljoen. Deze overschrijding wordt voor ruim de helft veroorzaakt door een onrechtmatigheid van € 59,6 miljoen bij de huurtoeslag die wordt uitgevoerd door de Belastingdienst.
In 2007 heeft de rijksdienst voor een bedrag van € 187,6 miljoen de Europese aanbestedingsregels niet nageleefd. Deze regels worden als complex en belemmerend ervaren en soms wordt bewust afgeweken van de regels om de continuïteit niet in gevaar te brengen.

Bedrijfsvoering blijft van voldoende niveau, maar het beeld is wisselend

Wij constateren over 2007 een toename van het aantal onvolkomenheden met één tot 57. Drie daarvan zijn ernstig, in 2006 waren dit er nog vijf.
Vorig jaar zijn wij al een bezwaaronderzoek naar het grote aantal onvolkomenheden bij het Ministerie van Defensie gestart. De beheerproblemen zijn daar niet binnen een jaar op te lossen, de bedrijfsvoering als geheel zal op zijn vroegst in 2010 verbeteren.
We starten dit jaar een nieuw bezwaaronderzoek bij de Belastingdienst. Er is voor het derde achtereenvolgende jaar een (ernstige) onvolkomenheid bij de toeslagen (huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag).
Bij het Ministerie van VROM bleken correcties in het jaarverslag zo omvangrijk dat een nieuw jaarverslag opgeleverd moest worden. Het proces van jaarafsluiting 2007 is zodanig verlopen dat wij het kwalificeren als een ernstige onvolkomenheid.
Er zijn over 2007 20 nieuwe onvolkomenheden, waarvan de vier bij het Ministerie van BuiZa. Zo is daar het beheer van personeelsdossiers niet op orde, onder meer door veronachtzaming van de in- en externe regelgeving en het ontbreken van structurele aandacht voor beheer.

Beleidsinformatie in ontwikkeling

In 2007 is meer beleidsinformatie in de jaarverslagen beschikbaar. Vooral de beschikbaarheid van informatie over gerealiseerde effecten is flink gestegen.
Het kabinet, de Tweede Kamer en de Algemene Rekenkamer hebben afspraken gemaakt over een experiment met de jaarverslagen van de Ministeries van LNV, VWS en BuiZa. Het doel van het experiment is meer politieke focus te krijgen in verantwoording. Deze aanpak brengt ook risico's met zich mee. De kabinetsprioriteiten zijn niet allemaal voldoende meetbaar en concreet, wat verantwoording wellicht lastig maakt. Het risico bestaat dat de beleidsinformatie wordt losgekoppeld van de uitgaven per beleidsartikel waardoor het lastiger kan worden om de relatie tussen doel, middelen en prestaties in de verantwoording te interpreteren.
In het jaarverslag van het Ministerie van LNV is echter door middel van een tabel een heldere verbinding aangebracht tussen kabinetsdoel, bijbehorend beleidsartikel en de uitgaven, dat is een stap in de goede richting.

Zorgen om vernieuwing rijksdienst blijven

Een van de kabinetsprioriteiten betreft het programma Vernieuwing Rijksdienst. Wij hebben al eerder gewezen op risico's van ingrijpende veranderingen bij de rijksdienst, onder meer in ons Verslag 2007. Wij zien ook nu problemen met complexe verantwoordelijkheidsstructuren, overdrachten van taken en werkzaamheden en deugdelijke en tijdige informatievoorziening. Het probleem is vaak dat het beheer van de organisatie de veranderingen niet volgt; er wordt slechts rudimentair aandacht besteed aan de administratieve organisatie.
Het is van groot belang dat wordt ingezet op vermindering van regeldruk, anders kan het aantal ambtenaren niet omlaag zonder dat de rijksdienst aan kwaliteit verliest. Ambities en de beschikbare mensen, middelen en tijd dienen in balans te worden gebracht.