Staat van de beleidsinformatie 2007

• Conclusies en aanbevelingen
• Reacties ministers

Wij hebben onderzoek gedaan naar enkele beleidsterreinen waarvan de Tweede Kamer heeft bepaald dat ze vallen onder de 'Regeling grote projecten'. Over zulke beleidsterreinen moet de betrokken minister méér informatie aan de Tweede Kamer verschaffen dan gebruikelijk. De Tweede Kamer eist dit vooral bij beleidsprojecten die grote delen van de samenleving raken of waarmee veel geld gemoeid is.

We hebben zes grote projecten geselecteerd: twee projecten in voorbereiding ('Ruimte voor de rivier' en 'Mainportontwikkeling Rotterdam'), twee in uitvoering ('Maaswerken' en 'Vervanging pantservoertuigen') en twee afgeronde projecten ('ICT in het onderwijs' en 'Groepsgrootte en kwaliteit basisonderwijs'). We zijn voor elk van deze projecten nagegaan of de Kamer voldoende gegevens van de betrokken minister ontvangt over nut en noodzaak, voortgang en resultaten.

Conclusies en aanbevelingen

Over de onderzochte zes grote projecten bleek in zijn algemeenheid voldoende beleidsinformatie beschikbaar. De beschikbare informatie wordt echter nog niet genoeg gebruikt. Vooral in de voorbereidingsfase van projecten, als ministers en Tweede Kamer elkaar proberen te overtuigen van nut en noodzaak van een project, wordt vaak nog te weinig gebruikgemaakt van de beschikbare gegevens.

Tegelijkertijd is de informatiewaarde van de rapportages die naar de Tweede Kamer worden gestuurd niet altijd optimaal. Om onaangename verrassingen in kosten, doorlooptijd en ongewenste (neven)effecten tijdig te kunnen signaleren, is het van belang dat bewindspersonen alle relevante informatie melden aan de Tweede Kamer, maar tegelijkertijd moet de Kamer ook niet bedolven worden onder te veel informatie.

De informatie die de Tweede Kamer krijgt over de onderbouwing van het beleid is soms onevenwichtig of komt pas laat, waardoor de Kamerleden voor min of meer voldongen feiten worden geplaatst. Bij de aanschaf van nieuwe pantservoertuigen voor de Koninklijke Landmacht bijvoorbeeld, heeft de staatssecretaris van Defensie zich niet gehouden aan de regels voor het moment waarop de Kamer moet worden betrokken in de keuze tussen 'kopen van de plank' of deelname aan een ontwikkelingsproject.

De beleidsdoelen van de door ons onderzochte grote projecten waren vaak niet nauwkeurig genoeg geformuleerd. Zoiets wreekt zich tijdens de uitvoering, omdat dan niet is aan te geven of men nog wel op koers ligt. Het leidt er ook toe dat achteraf niet is vast te stellen of de gewenste doelen zijn gehaald. Een voorbeeld vormt het grote project 'ICT in het onderwijs'. De doelstellingen van dit project waren geformuleerd in algemene, moeilijk toetsbare termen als "door een integrale aanpak het gebruik van ICT inbedden in het onderwijs", "een voorsprong op de ons omringende landen in doeltreffend gebruik van ICT realiseren" en "een volledige integratie van ICT in het onderwijs bereiken".

Het is belangrijk dat eenmaal opgestarte projecten periodiek worden getoetst op de noodzaak ze bij te stellen of stop te zetten. Ministers moeten een zo actueel mogelijk beeld hebben van ontwikkelingen in de kosten en baten van hun project. Eventuele veranderingen daarin moeten zij melden aan de Tweede Kamer. Bij de door ons onderzochte projecten bleken de betrokken ministers doorgaans goed aan deze normen te voldoen.

Verder is goede informatievoorziening van belang voor de kwaliteit van eindevaluaties. Als de informatievoorziening over de met een groot project behaalde resultaten goed is opgezet, kan een departement gaandeweg bijsturen en achteraf lessen trekken. Bij de door ons onderzochte, inmiddels afgeronde grote projecten lukt dit in wisselende mate.

Reacties ministers

Alle betrokken ministers onderschrijven het belang van goede informatievoorziening aan de Tweede Kamer. Een aantal ministers verschilt met ons van mening over de mate waarin de Tweede Kamer niet volgens de regels van de Regeling grote projecten is geïnformeerd.