EU-trendrapport 2007

• Conclusies
• Aanbevelingen
• Reactie kabinet

Conclusies

Onze eerste hoofdconclusie is dat Nederland, als een van de weinige EU-lidstaten, een belangrijke stap heeft gezet naar betere verantwoording over EU-gelden. Ons land gaat namelijk in 2007 voor het eerst een 'lidstaatverklaring' afgeven. Daarin legt het kabinet verantwoording af over het beheer en de besteding van EU-gelden in Nederland. De Algemene Rekenkamer gaat jaarlijks een oordeel geven over deze verklaring. De verklaring zal eerst alleen gaan over de ontvangen landbouwgelden, maar vanaf 2008 ook over de ontvangen structuurfondsgelden en over de bijdragen van Nederland aan de EU-begroting.

Onze tweede hoofdconclusie is minder positief: het inzicht in de rechtmatigheid van de besteding van Europese gelden op EU-niveau is nauwelijks verbeterd. Europese burgers kunnen dus nog steeds niet achterhalen of hun geld juist wordt besteed binnen de EU. Bij de Europese Commissie is het financieel management wél enigszins verbeterd. De dienstonderdelen van de Commissie gaven in 2005 iets meer inzicht in de resultaten van hun werkzaamheden dan in voorgaande jaren. Maar over controles in de lidstaten is nog steeds weinig informatie beschikbaar.

Onze derde hoofdconclusie luidt dat er in Nederland wel informatie beschikbaar is over de besteding van landbouw- en structuurfondsgelden, maar dat van de rechtmatigheid en doelmatigheid van die bestedingen nog steeds geen volledig beeld bestaat. Wat de rechtmatigheid betreft: Nederland loopt financiële risico's doordat onregelmatigheden bij de in ons land lopende structuurfondsprogramma's consequent níet worden gemeld aan Brussel. Ook de Europese Commissie heeft dit geconstateerd en haar afkeuring hierover uitgesproken. Zij is er evenmin over te spreken dat sommige Nederlandse gemeenten en provincies in het kader van structuurfondsprojecten BTW declareren bij de EU die nationaal al wordt gecompenseerd via het BTW-compensatiefonds. De Commissie heeft Nederland gemaand snel orde op zaken te stellen.

Wat de doeltreffendheid van het Europees beleid in Nederland betreft: de verantwoording die de betrokken ministers aan de Tweede Kamer afleggen is diffuus en onvolledig: de weinige rapportages komen laat en gaan nauwelijks in op beleidsresultaten.

Aanbevelingen

De ministers van Financiën en van Buitenlandse Zaken zouden de Europese Commissie moeten vragen om met meer inzet te bevorderen dat er transparantie komt over de besteding van EU-gelden in de lidstaten. Ook zouden beide bewindspersonen bij de Commissie moeten aandringen op verdere versterking van de verantwoordingsketen van de EU. De Commissie moet worden verzocht om systematischer informatie te publiceren over rechtmatigheid op het niveau van individuele lidstaten, de kwaliteit van de informatie van het antifraudebureau OLAF te verbeteren en inzicht te geven in de resultaten van de controles in de lidstaten. De ministers van EZ, BZK, SZW, LNV en Financiën zouden de detectie en melding van onregelmatigheden moeten verbeteren. Geconstateerde onregelmatigheden moeten altijd worden gemeld aan OLAF. Ook zouden genoemde ministers ervoor moeten zorgen dat er meer bruikbare informatie over de resultaten van het EU-beleid naar de Tweede Kamer gaat.

Reactie kabinet

Het kabinet heeft toegezegd dat het bij de Commissie zal blijven aandringen op verbetering van het financieel beheer. Het kabinet beaamt dat de verantwoording over de resultaten van het EU-beleid beter kan. Ook bij de detectie en melding van onregelmatigheden bij de structuurfondsprogramma's is verbetering nodig; hiervoor zijn al maatregelen getroffen. Wat de kwestie rond het BTW-compensatiefonds betreft meldt het kabinet een principieel meningsverschil te hebben met de Commissie; het wil op korte termijn duidelijkheid krijgen over wat de regels zijn op dit punt.