Ecologische Hoofdstructuur (EHS)

• Conclusies
• Aanbevelingen
• Reactie ministers

De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het beleid dat de overheid voert een ecologisch netwerk van kwalitatief hoogwaardige, beschermde natuurgebieden tot stand te brengen: de ecologische hoofdstructuur (EHS). De EHS is erop gericht de biodiversiteit in Nederland te beschermen. Door de bestaande natuurgebieden uit te breiden en beter met elkaar te verbinden, wordt het leefgebied van planten en dieren groter, waardoor de kans op uitsterven vermindert. Het is de bedoeling dat er in 2018 een aaneengesloten netwerk bestaat van beschermde natuurgebieden van 728 500 hectare op het land en 6,3 miljoen hectare in de grote wateren.

We hebben in dit onderzoek in de eerste plaats het EHS-beleid zelf beoordeeld. In de tweede plaats hebben we gekeken naar de uitvoering van het beleid.

Conclusies

De belangrijkste conclusie is dat de EHS een goed beleidsinstrument is om de biodiversiteit te beschermen, maar dat er nog veel moet gebeuren om in 2018 een samenhangend netwerk van natuurgebieden te realiseren.

EHS-beleid

Het EHS-beleid is principe een geschikt instrument, maar de doelstellingen zijn op een aantal punten onduidelijk geformuleerd. Verder is de beleidsinformatie die beschikbaar is voor de monitoring van de realisatie van de EHS niet volledig, niet betrouwbaar en niet consistent.

Realisatie van de doelen

Van de beoogde uitbreiding van de EHS op het land was begin 2005 38% gereed. Milieucondities zijn weliswaar verbeterd, maar in veel EHS-gebieden is de kwaliteit van het milieu nog onvoldoende. Ondanks de maatregelen die de samenhang tussen de natuurgebieden moeten verbeteren bestaan er nog veel kleine gebieden die geen deel uitmaken van een netwerk en is met het aanleggen van verbindingen tussen EHS-gebieden nog maar net een begin gemaakt.

Verder zijn er planologische problemen. Het is niet helemaal duidelijk waar de EHS precies moet komen te liggen. Daardoor is het voor gemeenten, burgers en bedrijven lastig om rekening te houden met de EHS.

Knelpunten in de uitvoering

Er is gebrek aan sturing door het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit (LNV) en de provincies. Daardoor is niet duidelijk wat precies bij de EHS hoort, hoe dit moet worden beschermd en hoe provincies en gemeenten moeten sturen op milieukwaliteit en samenhang van de EHS.

Een ander knelpunt is dat de EHS op basis van vrijwilligheid wordt gerealiseerd. Een grondeigenaar die niet mee wil werken wordt daartoe niet gedwongen en kan zo de plannen voor een heel gebied tegenhouden.

Omhoog

Aanbevelingen

Om de realisatie van de EHS te kunnen waarborgen zal de minister van LNV de sturing van het EHS-beleid moeten verbeteren. Wij bevelen de minister aan eenduidige doelen te formuleren voor de EHS en te zorgen voor een goede monitoring.

Om de knelpunten in de uitvoering weg te nemen bevelen wij de ministers onder andere aan om de planologische bescherming van de EHS te bevorderen en de toepassing van het principe van vrijwilligheid te evalueren en eventueel te heroverwegen.

Omhoog

Reactie ministers

De minister van LNV heeft, mede namens de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) en van Verkeer en Waterstaat (VenW), op 11 september 2006 op het onderzoek gereageerd. Hij onderschrijft de conclusies van het rapport grotendeels. Hij vindt wel dat de Algemene Rekenkamer te somber is over de realisatie van de omvang van de EHS op het land. Veel van de knelpunten wil hij aanpakken door afspraken te maken met de provincies in de bestuursovereenkomsten over het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG). Hij stelt verder dat vrijwilligheid het uitgangspunt blijft, maar dat onteigening vaker zal worden toegepast naarmate de datum waarop de EHS gereed moet zijn dichterbij komt. Samen met zijn collega van VROM gaat hij bezien hoe het Rijk kan bevorderen dat de EHS-gebieden planologisch beschermd worden.

 

Omhoog