Demografische onderbouwing van vergrijzingsbeleid

De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht hoe de Ministeries van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bij het ontwikkelen van vergrijzingsbeleid op hun terrein, gebruik maken van demografische gegevens. De genoemde ministeries zijn verantwoordelijk voor achtereenvolgens de voorzieningen woningen, pensioenen en zorg.

De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat de onderzochte ministeries op controleerbare en consistente wijze gebruik hebben gemaakt van demografische gegevens. Op alle onderzochte terreinen bouwen de ramingen voort op de bevolkings- en huishoudensprognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het Ministerie van VROM heeft een lange traditie in het ramen van de woningbehoeften van ouderen. Sinds 2002 brengt dit ministerie ook de feitelijke wensen in beeld die ouderen hebben ten aanzien van wonen met zorg of met diensten.

Het Ministerie van VWS is net begonnen met het ramen van de toekomstige zorgvraag en beschikt nog niet over voldoende op onderzoek gebaseerde gegevens over de feitelijke wensen die ouderen (zullen) hebben aan zorg.

Het Ministerie van SZW heeft bij het ramen van de AOW-uitgaven nog niet te maken met ontwikkelingen in de behoeften van ouderen of in hun gedrag.

Uit de beschikbare ramingen blijkt dat in 2015 circa 395.000 méér voor ouderen geschikte woningen nodig zijn dan in 2002. De minister van VROM heeft de afgelopen jaren prioriteit gegeven aan dit probleem en heeft een concreet plan ontwikkeld.

Het aantal AOW-gerechtigden zal in 2040 als gevolg van de vergrijzing zijn verdubbeld. Om de AOW betaalbaar te houden, streeft het Ministerie van SZW onder meer naar verhoging van de arbeidsparticipatie.

Op het terrein van de zorg is onzeker hoe hard de vraag naar zorg de komende decennia zal groeien. De beschikbare gegevens wijzen erop dat de groei van de vraag voor een beperkt deel te verklaren is door de toename van het aantal ouderen. Duidelijk is dat de groei ook andere oorzaken kent, zoals grotere technologische mogelijkheden in de zorg.

De minister van VWS reageerde op 19 augustus 2005 op de conclusies van de Algemene Rekenkamer. Hij is verheugd over de belangrijkste conclusie dat de ministeries op controleerbare en consistente wijze gebruik maken van demografische gegevens. Ook de overige conclusies onderschrijft hij.