Hoe staat het ervoor?

• Systematische kwaliteitsborging
• Kwaliteitsnormen en -indicatoren
• Toezicht
• Wat zit eraan te komen?

• Relatief veel mensen sterven binnen 30 dagen na een ziekenhuisopname.
• De zuigelingensterfte is relatief hoog.
• Medewerkers in de langdurige zorg aan gehandicapten en ouderen vinden dat de kwaliteit van de zorg tekort schiet.

Systematische kwaliteitsborging

Sinds de invoering van de Kwaliteitswet in 1996 moeten zorgaanbieders zelf de kwaliteit van de zorg met behulp van kwaliteitssystemen bewaken, beheersen en verbeteren. In 2005 bleek uit een evaluatie van het ministerie dat ontwikkeling en invoering van deze kwaliteitssystemen nog steeds gebrekkig verliepen.
Tijdens ons onderzoek in 2009 hebben we niet kunnen vaststellen wat de stand van zaken was van de kwaliteitssystemen, maar we zagen wel dat het aantal certificaten en accreditaties is toegenomen. Veel zorgaanbieders voldoen aan de eis van certificeren omdat zij anders financieel gekort worden, maar tegelijkertijd is er de nodige scepsis: het hebben van een certificaat zou niet altijd iets zeggen over de kwaliteit van de zorg.

Kwaliteitsnormen en -indicatoren

In 2001 constateerde het Ministerie van VWS al dat zorgaanbieders te weinig invulling gaven aan hun taak om vast te stellen wat ‘goede en verantwoorde zorg’ is. In 2005 kreeg de IGZ opdracht om in samenwerking met de sector per zorgsector indicatoren op te stellen voor ‘goede en verantwoorde zorg’. Het doel was om voor elke zorgsector kwaliteitsnormen en –indicatoren op te stellen, zodat in de informatiebehoefte van diverse gebruikers (patiënten/cliënten, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en de IGZ zelf) zou worden voorzien.
Tijdens ons onderzoek in 2009 hadden de meeste deelsectoren in de zorg nog geen normen en indicatoren ontwikkeld. En waar deze er wel al waren, bleek de informatie van zorgaanbieders over de indicatoren onvoldoende betrouwbaar. Gezien deze stand van zaken betwijfelen wij of de doelstelling dat in 2011 iedereen inzicht kan krijgen in het aanbod en in de kwaliteit van (bijna) de gehele zorg, realistisch is.

Toezicht

Wij verwachten dat het nog een aantal jaren zal duren voordat het toezicht aan de sector kan worden overgelaten en de IGZ haar toezicht hierop kan baseren. Tot die tijd moet de IGZ zelf direct toezicht houden en zij kan dat met de huidige capaciteit maar mondjesmaat. Wij zien daarin een probleem omdat de informatie van de instellingen die de IGZ gebruikt om te beslissen welke instellingen zij gaat bezoeken niet betrouwbaar is.

Wat zit eraan te komen?

Het recht op goede zorg en het recht op (keuze-)informatie zijn opgenomen in het wetsvoorstel cliëntenrechten zorg, dat op dit moment bij de Tweede Kamer ligt. Zelfregulering door de zorgsector blijft het uitgangspunt. In het wetsvoorstel is ook een recht op goed bestuur opgenomen. Besturen van zorginstellingen moeten zich over de geleverde kwaliteit van zorg kunnen verantwoorden.