Informatie aan Kamer over nieuw EU-beleid nog vaak te laat

Dit staat in het onderzoek van 29 september 2009 Aandacht voor financiële gevolgen van Europees beleid; Terugblik 2009 van de Algemene Rekenkamer. Onderzocht is wat er sinds het rekenkameronderzoek met dezelfde titel uit 2004 is verbeterd.

De drie hoofdconclusies van het onderzoek door de Algemene Rekenkamer in 2004 waren: Financiële aspecten van nieuw EU-beleid krijgen weinig aandacht, waardoor Nederland meermaals verrast is door de gevolgen van EU-beleid. De verzameling en verwerking van financiële gegevens op de ministeries kan beter. En de informatievoorziening aan het parlement verloopt langzaam en is soms te laat.
In een terugblik onderzoekt de Algemene Rekenkamer na een aantal jaar wat er met aanbevelingen uit eerder onderzoek is gebeurd en of problemen van toen zijn aangepakt.

In de Terugblik is de periode 2005-2008 onderzocht. Het kabinet informeert de Kamer in deze periode gemiddeld iets sneller dan in de periode 2001-2004: in 78 versus 83 dagen. De verbetering is het grootst in 2008, maar het is nog steeds onvoldoende snel. De Kamer moet namelijk binnen 42 dagen (zes weken) geïnformeerd zijn over een voorstel van de Europese Commissie, wat het kabinet ervan vindt en wat de financiële gevolgen ervan zijn. Het Ministerie van Economische Zaken doet er gemiddeld 60 dagen over, Sociale Zaken en Werkgelegenheid 64, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) 103 en Justitie gemiddeld 106 dagen.

Bij kwart van besluiten Raad van Ministers EU is Kamer laat op de hoogte

Bij een kwart van de voorstellen waar de Europese Raad van Ministers over besluit krijgt de Kamer pas informatie nadat onderhandelingen zijn begonnen. Zou de Tweede Kamer twee weken extra bedenktijd gegund worden dan is een derde te laat. Soms krijgt de Kamer juist wel snel informatie: binnen drie weken berichtte het Ministerie van Economische Zaken over een mededeling van de Europese Commissie over diensten van algemeen belang en binnen vier weken berichtte het Ministerie van Financiën over de strategie voor het bestrijden van btw-fraude. Maar het Ministerie van BZK meldde na een halfjaar een EU-besluit over grensoverschrijdende politiesamenwerking en het Ministerie van Justitie pas na ruim een jaar een richtlijn over intellectuele eigendomsrechten.

In driekwart gevallen kent Kamer omvang financieel gevolg Nederland niet

De informatie aan de Kamer over mogelijk financiële gevolgen voor Nederland van nieuw EU-beleid is de afgelopen jaren niet verbeterd. In driekwart van de gevallen waarin wordt aangegeven dat er financiële gevolgen voor Nederland zullen zijn, wordt niet vermeld hoeveel de kosten of opbrengsten zullen zijn. Volgens het Ministerie van Buitenlandse Zaken is de financiële toetsing in 2007 en 2008 verbeterd. Ondanks verbeteringen in het proces, kan de Algemene Rekenkamer echter nauwelijks verbetering in de financiële paragraaf vaststellen.

Reactie staatssecretaris en nawoord Algemene Rekenkamer

In reactie op dit onderzoek benadrukt de staatssecretaris voor Europese Zaken namens het kabinet de vooruitgang die is geboekt sinds 2004. De Algemene Rekenkamer heeft volgens hem te weinig oog voor de verbetering van de kwaliteit van de informatie. Het kabinet vindt dat er behoefte is aan aanvullend onderzoek naar de ‘oorzaak achter de getallen’.
De Algemene Rekenkamer stelt dat aanvullend onderzoek naar de oorzaak een taak voor het kabinet zelf is. Volgens de Algemene Rekenkamer zijn er aanvullende inspanningen nodig, wil het kabinet de financiële gevolgen van nieuw EU-beleid nauwkeurig kunnen inschatten en deze in samenhang tijdig aan de Kamer melden.