U bevindt zich op: Home › Nieuws › Persberichten › Rijk Verantwoord 2007
Kwaliteit verantwoording maakt kansrijke ontwikkeling door, zorgen over gevolgen vernieuwing rijksdienst
Naast bezwaaronderzoek naar Defensie ook extra onderzoek naar Belastingdienst
Van de 26 jaarverslagen van ministers over 2007 voldoen er 25 aan de wettelijke eisen. Het bedrag aan fouten en onzekerheden in de jaarverslagen daalt en de Algemene Rekenkamer constateert minder ernstige onvolkomenheden in de bedrijfsvoering.
Dat is, in combinatie met experimenten voor gerichte informatie over kabinetsprioriteiten, een kansrijke ontwikkeling. Zorgen heeft de Algemene Rekenkamer over gevolgen van het programma Vernieuwing Rijksdienst, te meer daar de financiële functie en controle bij een aantal ministeries onder druk staan.
De Algemene Rekenkamer keurt de Rijksrekening 2007 en de Saldibalans van het Rijk 2007 goed. De rechtmatigheid ligt wederom op een hoog niveau. Het totaalbedrag aan fouten en onzekerheden is afgenomen ten opzichte van 2006. 25 van de 26 jaarverslagen voldoen. Bij het jaarverslag van het Ministerie van VROM overschrijden de fouten in de verplichtingen de tolerantiegrens, in totaal € 116,8 miljoen. Deze overschrijding wordt voor ruim de helft veroorzaakt door een onrechtmatigheid van € 59,6 miljoen bij de huurtoeslag die wordt uitgevoerd door de Belastingdienst.
In 2007 heeft de rijksdienst voor een bedrag van € 187,6 miljoen de Europese aanbestedingsregels niet nageleefd. Deze regels worden als complex en belemmerend ervaren en soms wordt bewust afgeweken om de continuïteit niet in gevaar te brengen. De Algemene Rekenkamer beveelt aan om via een grondige analyse tot een oplossing te komen.
Meer beleidsinformatie beschikbaar, focus brengt risico's mee
In 2007 is meer beleidsinformatie in de jaarverslagen beschikbaar, zodat ook de Tweede Kamer op beleid kan meesturen en controleren. Vooral de beschikbaarheid van informatie over gerealiseerde effecten is flink gestegen. Het kabinet, de Tweede Kamer en de Algemene Rekenkamer hebben afspraken gemaakt over een experiment voor de jaren 2007 tot en met 2009 met de jaarverslagen bij de Ministeries van LNV, VWS en Buitenlandse Zaken. Doel is: meer politieke focus te krijgen in verantwoording. Deze aanpak in de jaarverslagen brengt ook risico's met zich mee. De kabinetsprioriteiten zijn niet allemaal voldoende meetbaar en concreet, dat maakt verantwoording wellicht lastig. Het risico bestaat dat de beleidsinformatie wordt losgekoppeld van de uitgaven per beleidsartikel. Het wordt dan lastiger om relatie tussen doel, middelen en prestaties in de verantwoording te interpreteren. In het jaarverslag van LNV is echter door middel van een tabel een heldere verbinding aangebracht tussen kabinetsdoel, bijbehorend beleidsartikel en de uitgaven, dat is een stap in de goede richting.
Bedrijfsvoering voldoende, voortzetting bezwaaronderzoek bij Defensie, nieuw bezwaaronderzoek bij Belastingdienst
Het aantal onvolkomenheden in de bedrijfsvoering is de laatste jaren tamelijk constant; de Algemene Rekenkamer constateert over 2007 een toename met één tot 57. Drie daarvan zijn ernstig, in 2006 waren dit er nog vijf. De bedrijfsvoering is van voldoende niveau, maar het beeld is wisselend. Vorig jaar is de Algemene Rekenkamer al een bezwaaronderzoek naar het grote aantal onvolkomenheden bij Defensie gestart. Bij dit ministerie zijn alle beheerproblemen niet binnen een jaar op te lossen, de bedrijfsvoering als geheel zal op zijn vroegst in 2010 verbeteren. Het munitiebeheer is nog net zo zorgelijk als in 2006. Er zijn ook nog te veel risico's bij het beheer van militair materieel bij crisisbeheersingsoperaties, ook vanwege de lange logistieke lijnen.
Een nieuw bezwaaronderzoek stelt de Algemene Rekenkamer in naar de Belastingdienst. Er is voor het derde achtereenvolgende jaar een (ernstige) onvolkomenheid bij de toeslagen (huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag). Daarnaast zijn bij de Belastingdienst meer onvolkomenheden aangetroffen. Veelal hebben deze problemen te maken met het beheer van automatisering of financieel beheer en het niet goed naleven van procedures. Deze problemen vragen om een structurele oplossing, niet alleen bij de toeslagen.
Bij het Ministerie van VROM bleken de correcties in het jaarverslag zo omvangrijk dat een nieuw jaarverslag VROM 2007 opgeleverd moest worden. Het proces van jaarafsluiting 2007 is zodanig verlopen dat het op zich kwalificeert als een ernstige onvolkomenheid. Er zijn over 2007 20 nieuwe onvolkomenheden, waarvan de 4 bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Zo is daar het beheer van personeelsdossiers niet op orde. De Algemene Rekenkamer constateert bij Buitenlandse Zaken een veronachtzaming van de in- en externe regelgeving en het ontbreken van structurele aandacht voor beheer.
Zorgen om vernieuwing rijksdienst blijven
Een van de kabinetsprioriteiten betreft het programma Vernieuwing Rijksdienst. Dit heeft ingrijpende veranderingen voor de inrichting van de rijksdienst. De Algemene Rekenkamer heeft al eerder op risico's gewezen in onder meer het Verslag 2007. De Algemene Rekenkamer ziet ook nu problemen met:
- Complexe verantwoordelijkheidsstructuren: bijvoorbeeld huurtoeslag wordt uitgevoerd door Belastingdienst, maar fouten komen voor rekening van VROM (jaarverslag voldoet niet).
- Overdrachten van taken en werkzaamheden: emancipatie verhuisde van SZW naar OCW. Subsidiebeheer is in 2007 niet op orde.
- Deugdelijke en tijdige informatievoorziening: de financiële functie en controle staan bij diverse ministeries onder druk (OCW, Defensie, LNV en VROM).
Aan deze problemen liggen vaak veranderingen ten grondslag waarbij het beheer van de organisatie de veranderingen niet volgt; er wordt slechts rudimentair aandacht aan de administratieve organisatie besteed.
Het is van groot belang dat wordt ingezet op vermindering van regeldruk, anders kan het aantal ambtenaren niet omlaag zonder dat de rijksdienst aan kwaliteit verliest. Ambities en de beschikbare mensen, middelen en tijd dienen in balans te worden gebracht. Het aantal fte's binnen de rijksdienst is in 2007 nagenoeg gelijk gebleven. De uitgaven aan inhuur van externen zijn in dat jaar ongeveer anderhalf maal zo hoog als in 2006, en komen uit op bijna €1 miljard. Een van de kabinetsprioriteiten is het programma Vernieuwing Rijksdienst, dat een kleinere en betere rijksoverheid nastreeft. De ministeries richten zich echter vooral op kwantitatieve vermindering van het aantal ambtenaren in plaats van op een kwalitatief betere rijksdienst. Tegelijkertijd hebben de meeste ministeries nog nauwelijks fundamentele keuzes gemaakt. In het onderzoek Staat van de beleidsinformatie 2008, dat ook vandaag wordt gepubliceerd, uit de Algemene Rekenkamer ernstige twijfel over het realiteitsgehalte van de idee uit Vernieuwing Rijksdienst om de arbeidsproductiviteit vier keer sneller te laten groeien dan waar het Centraal Planbureau van uitgaat. Daarnaast wordt veel verwacht van de inzet van ICT. De Algemene Rekenkamer heeft in diverse onderzoeken naar ICT-projecten vastgesteld dat een snelle oplossing door middel van ICT (technology fix) niet bestaat. Over 2007 wijzen problemen met de digitalisering van personeelsdossiers door Justitie en de problemen bij VROM en de Belastingdienst hier ook op.
Voor de Tweede Kamer is niet bekend hoeveel de ministeries, naast de raming van € 500 miljoen, zelf bijdragen aan het programma Vernieuwing Rijksdienst. De onderbouwing van dit programma berust op een magere analyse, aldus Algemene Rekenkamer.
Op Verantwoordingsdag 21 mei 2008, de derde woensdag van mei, publiceert de Algemene Rekenkamer rapporten: Rijk Verantwoord, en 26 andere rapporten bij de jaarverslagen. Daarnaast worden het onderzoek Staat van de beleidsinformatie, het Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring en het onderzoek Inrichting Programmaministerie voor Jeugd en Gezin gepubliceerd (zie drie aparte persberichten) .
Bijlagen bij het persbericht
Hieronder vindt u per ministerie een korte opsomming van conclusies: